สัญญาณที่ครอบครัวมักเห็นก่อน

ร่างกาย

  • ม่านตาขยายมาก กัดฟันหรือขบกราม [1][2]
  • ตัวร้อน เหงื่อออกมาก ใจสั่น [3][4]
  • ดื่มน้ำมากผิดปกติ หรือเต้นหลายชั่วโมงไม่พัก [5][6]
  • หลังกลับจากปาร์ตี้ อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ หลายวัน [1][7]

พฤติกรรม

  • ร่าเริงผิดปกติ พูดมาก อยากกอดหรือสัมผัสคนอื่น [2]
  • ซึม หงุดหงิด ไม่มีสมาธิ ในวันกลางสัปดาห์หลังปาร์ตี้ [1][7]
  • ไปปาร์ตี้ในบ้านเช่าหรือพูลวิลล่าบ่อย [8]
  • บอกว่าต้องใช้ยาถึงจะเข้าสังคมหรือสนุกได้ [1]
  • ความจำและสมาธิแย่ลง [2]

สิ่งของที่อาจพบ

  • เม็ดสีต่าง ๆ มีรูปหรือโลโก้บนเม็ด [3]
  • เม็ดรูปการ์ตูนหรือรูปตุ๊กตา [4][8]
  • ซองกาแฟ ซองคอลลาเจน หรือซองเกลือแร่ที่ดูผิดปกติ [3]

ยาอี/ยาเลิฟทำอะไรกับสมอง

ยาอี ยาเลิฟ และเอ็กซ์ตาซี เป็นสารตัวเดียวกัน ชื่อทางการคือ MDMA [4] ยาทำให้สมองปล่อยสารแห่งความสุข (ซีโรโทนิน) ออกมาพร้อมกันจำนวนมาก [2][9] คนใช้จึงรู้สึกสุข อบอุ่น และอยากใกล้ชิดคนอื่น [2] แต่หัวใจเต้นเร็วขึ้นและตัวร้อนขึ้นด้วย [9] เมื่อยาหมดฤทธิ์ ซีโรโทนินในสมองเหลือน้อย อารมณ์จึงดิ่งได้หลายวัน [4][7] ยายังทำให้ร่างกายกักน้ำ ถ้าดื่มน้ำมาก โซเดียมในเลือดจะต่ำลง [9]

ใช้หนักแล้วสมองเสียถาวรไหม

ในคนที่ใช้หนักและนาน ภาพสแกนสมองพบว่าระบบซีโรโทนินลดลงในหลายส่วนของสมอง [10][11] ระบบนี้เกี่ยวกับอารมณ์และความจำ [2][9] เมื่อเลิกนานขึ้น ค่าที่วัดได้ฟื้นขึ้นบางส่วน [11][12] งานวิจัยส่วนใหญ่วัดในคนที่ใช้มากกว่าผู้ใช้ทั่วไปหลายเท่า [13]

ยาอี ยาเลิฟที่ขายผสมอะไร

เม็ดที่ขายว่าเป็นยาอีมักไม่ใช่ MDMA ล้วน [2][8] ในไทยเคยตรวจพบเม็ดที่มีโคเคน 54% แต่มี MDMA แค่ 18% [8] แหล่งสากลพบเมทแอมเฟตามีน เคตามีน และสารอื่นปนด้วย [2][9] คนใช้จึงไม่รู้ว่ากินอะไรเข้าไป และไม่รู้ว่าแรงแค่ไหน [2][8]

อาการหลังหยุดยาอี/ยาเลิฟ

หลังใช้ยาอี มีอาการได้ 2 แบบ แบบแรกคือ "ขาลง" ซึ่งเกิดได้แม้ใช้ครั้งเดียว [7] แบบที่สองคืออาการถอน ซึ่งพบในคนที่ใช้บ่อยจนใจและกายพึ่งยา [14][1] อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุดมีความเสี่ยงด้านอารมณ์ เพราะบางคนซึมจนถึงระดับโรคซึมเศร้า [7][4] ถ้าเม็ดที่ใช้มียาบ้าหรือยาเคปน อาการหลังหยุดอาจเป็นอาการของสารนั้นด้วย [2][8] ช่วงเวลาข้างล่างเป็นค่าโดยประมาณ แต่ละคนต่างกัน [1][7]

  1. วันที่ 1–2 หลังใช้

    ช่วงขาลง

    • เริ่มวันรุ่งขึ้นหลังใช้ [7]
    • อ่อนเพลียมาก นอนไม่หลับหรือนอนผิดเวลา [1]
    • หงุดหงิด กังวล ไม่มีสมาธิ [1]

    ต้องระวัง: อย่าให้ยานอนหลับหรือเหล้าเพื่อช่วยให้หลับ [1][3]

  2. วันที่ 3–5

    ช่วงอารมณ์ดิ่ง (ต่ำสุดราววันที่ 5)

    • ซึม เศร้า ไม่มีความสุขกับอะไร [7][1]
    • บางคนอารมณ์ต่ำถึงระดับโรคซึมเศร้า [7]
    • อยากใช้ยาอีกเพื่อหนีความซึม [7]

    ต้องระวัง: อย่าปล่อยให้เขาอยู่คนเดียวนาน ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทร 1323 [4]

  3. สัปดาห์ต่อมา (คนที่ใช้ประจำ)

    ช่วงอาการถอนและอยากยา

    • อยากยา กระสับกระส่าย [1]
    • ซึมเศร้า วิตกกังวล [1][2]
    • ปวดเมื่อย เบื่ออาหาร ความต้องการทางเพศลดลง [1]
    • ความจำแย่ลง บางคนนานถึง 2 ปีหลังเลิก [9]

    ต้องระวัง: เพื่อนกลุ่มเดิมและงานปาร์ตี้ทำให้กลับไปใช้ได้ง่าย ควรมีแผนดูแลต่อเนื่องก่อนถึงช่วงนี้ [1][8]

พบแพทย์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้

อันตรายถึงชีวิตของยาอีส่วนใหญ่เกิดขณะเมาหรือหลังกินไม่กี่ชั่วโมง ไม่ใช่ตอนหยุดยา [9][14]

  • ตัวร้อนจัด ผิวแดงร้อน เหงื่อท่วม หรือหัวใจเต้นเร็วมาก [9][1]
  • สับสน ซึมลง หรือชัก หลังดื่มน้ำมาก (สงสัยโซเดียมในเลือดต่ำ) [9][5]
  • ตัวสั่น กล้ามเนื้อกระตุกหรือแข็ง กระสับกระส่ายรุนแรง โดยเฉพาะถ้ากินยาต้านซึมเศร้าร่วม [15][1]
  • ชัก หมดสติ ปลุกไม่ตื่น เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก [9][1]
  • หลอนหรือระแวงจนอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายคนอื่น [9]
  • พูดหรือแสดงว่าจะทำร้ายตัวเอง (สายด่วนสุขภาพจิต 1323) [3][4]
โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าช่วยแนะนำ

หมดสติ ชัก หรือหายใจผิดปกติ โทร 1669 ได้ทันที

ทำไมเลิกยาอี/ยาเลิฟเองยาก

ยาอี ยาเลิฟติดได้จริง

คนใช้ยาอีส่วนใหญ่ใช้เป็นครั้งคราวในงานปาร์ตี้ แต่ติดได้จริง [14] การสำรวจผู้ใช้ประจำในออสเตรเลียพบว่าราว 1 ใน 5 คนเข้าข่ายติด [16] การติดยาอีเป็นแบบใจติดมากกว่ากายติด [14] คนกลับไปใช้เพราะอยากได้ความสุขและความใกล้ชิด ไม่ใช่เพราะหนีอาการถอนทางกาย [14] บางคนที่เข้าข่ายติดใช้ยาไม่บ่อยด้วยซ้ำ [16]

ทำไมช่วงหลังหยุดควรมีคนดูแล

อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุดมีความเสี่ยงด้านอารมณ์ พฤติกรรม และอาการทางจิต [7][9] บางคนซึมหนัก [7] และกรมการแพทย์เตือนว่าช่วงนี้มีความเสี่ยงทำร้ายตัวเอง [4] บางคนที่ใช้นานมีอาการระแวง [9] ถ้าเขาซึมหนัก หลอน หรือระแวง โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน

ทำไมเลิกเองยาก

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใจไม่สู้ ขาลงกลางสัปดาห์ทำให้เขาอยากใช้อีกเพื่อหนีความซึม [7] ยาผูกกับเพื่อน ดนตรี และงานปาร์ตี้ วงสังคมเดิมจึงทำให้อยากใช้ขึ้นมาอีก [1][8] คนใช้ยาอีส่วนน้อยเท่านั้นที่กังวลและหาทางรักษาเอง [14]

ถ้าเขากลับไปใช้อีก

การกลับไปใช้ซ้ำพบบ่อย และไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว ยังไม่มีตัวเลขเฉพาะยาอี [17] ในโรคติดสารโดยรวม 40–60 คนใน 100 คนกลับไปใช้ซ้ำ ใกล้เคียงกับโรคเรื้อรังอื่น เช่น ความดันโลหิตสูง [17] ครอบครัวจึงควรวางแผนการดูแลหลังออกตั้งแต่วันแรก [17]

การดูแลผู้ใช้ยาอี/ยาเลิฟที่ภูฟ้า

ยังไม่มียาเฉพาะที่ใช้รักษาการติดยาอี [18][17] การรักษาจึงมี 2 ส่วน คือการดูแลอาการถอนยา และจิตสังคมบำบัด (การบำบัดความคิด พฤติกรรม และความสัมพันธ์) [9][19] ภูฟ้ารับผู้ใช้ยาอีเข้าโปรแกรมพักค้างที่ศูนย์ คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู การรักษาใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ระยะเวลาขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM ที่ภูฟ้า การดูแลมี 5 ขั้น

  • แพทย์ประเมินก่อนเริ่ม แผนการรักษาและค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับผลประเมินของแพทย์ แพทย์ซักด้วยว่าเขาใช้สารอื่นร่วมหรือไม่ เพราะเม็ดยาอีมักมีสารอื่นปน [2][8] ระหว่างอยู่ที่ศูนย์ แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ถ้าแพทย์ประเมินว่าต้องถอนพิษยา แพทย์จะส่งถอนพิษยาที่โรงพยาบาล และค่าโรงพยาบาลคิดแยกตามจริง
  • นักจิตวิทยาคุยกับผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อเข้าใจปูมหลังของเขา
  • จิตสังคมบำบัดและกิจกรรม ซึ่งเป็นการรักษาหลักของการติดยากลุ่มกระตุ้น [19] ภูฟ้าใช้การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อฝึกทักษะแก้ปัญหาและรับมือกับความคิดเสี่ยง มีกิจกรรมทั้งเดี่ยวและกลุ่ม การฝึกสมาธิ และการฝึกวินัย ทีมมีแพทย์ จิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และนักกิจกรรมบำบัด ดูที่ ขั้นตอนการรักษา และ การบำบัด
  • ครอบครัวรู้ความคืบหน้าตลอด คอร์สรวมรายงานประจำวันและการปรึกษาครอบครัว 4 ครั้ง ในสัปดาห์ที่ 3 นักจิตวิทยาสรุปกับครอบครัวว่าควรอยู่ต่อหรือไม่ และครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจ ดูที่ โปรแกรมครอบครัว
  • ดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้าน คอร์สรวมนัดดูแลต่อ 7 ครั้งหลังกลับบ้าน เพราะวงเพื่อนและงานปาร์ตี้เดิมทำให้อยากใช้อีกได้ [1][8]

ดู ค่าใช้จ่าย และ สถานที่ของภูฟ้า

ผลการรักษาแต่ละคนต่างกัน ทีมแพทย์จะประเมินก่อนเสนอแผน

ครอบครัวช่วยอะไรได้ตอนนี้

ถ้าเขาไม่ยอมไปรักษา ครอบครัวยังช่วยได้ วิธีฝึกครอบครัวที่ชื่อ CRAFT ทำให้คนใช้ยายอมเข้ารักษามากกว่าการเผชิญหน้าราว 2 เท่า [20] ไม่ว่าจะเลือกวิธีไหน ใจของครอบครัวเองก็ดีขึ้นเมื่อได้รับการดูแล [20] ถ้ารู้ว่าเขาจะไปปาร์ตี้ ให้จำอาการในกล่องแดงไว้

ช่วยได้

  • คุยตอนเขาไม่เมา และไม่อยู่ในช่วงขาลง [7]
  • พูดสิ่งที่เห็นและความรู้สึกของเรา เช่น "แม่เห็นลูกซึมทุกครั้งหลังกลับจากปาร์ตี้ แม่เป็นห่วง"
  • ให้เวลาดี ๆ กับเขาในวันที่เขาไม่ใช้ยา [20]
  • เตรียมทางเลือกก่อนคุย: ที่ไหน เมื่อไร ใครพาไป [20]

เลี่ยง

  • รุมด่าหรือขู่ วิธีเผชิญหน้าได้ผลน้อยกว่า [20]
  • บังคับให้ดื่มน้ำมาก ๆ ตอนเขาเมา เพราะเสี่ยงโซเดียมในเลือดต่ำ [1][5]
  • ให้ยานอนหลับหรือเหล้าเพื่อช่วยให้หลับตอนขาลง [1][3]
  • ให้เงินโดยไม่รู้ว่าเอาไปทำอะไร [20]

คำถามที่พบบ่อยเรื่องยาอี/ยาเลิฟ

01ยาอี ยาเลิฟติดไหม

ติดได้ แม้คนส่วนใหญ่ใช้เป็นครั้งคราว [14] การสำรวจผู้ใช้ประจำพบว่าราว 1 ใน 5 คนเข้าข่ายติด [16] การติดเป็นแบบใจติดมากกว่ากายติด เขาอยากได้ความสุขและความใกล้ชิดจากยา [14] บางคนที่ติดใช้ยาไม่บ่อยด้วยซ้ำ [16]

02เลิกยาอี ยาเลิฟเองที่บ้านได้ไหม

อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุด อารมณ์ดิ่งได้มาก บางคนถึงระดับโรคซึมเศร้า [7] ถ้าเขาซึมหนัก หลอน หรือระแวง โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ถ้าเขายังกลับไปใช้ซ้ำ ควรเข้ารับการรักษา [14][16]

03หลังใช้ยาอี ยาเลิฟ ซึมกี่วัน

อาการขาลงเริ่มวันรุ่งขึ้นหลังใช้ [7] อารมณ์ต่ำที่สุดราววันที่ 5 แล้วค่อย ๆ ดีขึ้น [7] ระหว่างนี้เขาอาจอ่อนเพลีย นอนไม่หลับ หงุดหงิด และไม่มีสมาธิ [1] ถ้าซึมนานกว่านี้ ให้แพทย์ประเมินว่ามีโรคซึมเศร้าร่วมหรือไม่ [2][1]

04ยาอี ยาเลิฟทำลายเซลล์สมองถาวรไหม

ในคนที่ใช้หนักและนาน ระบบซีโรโทนินในสมองลดลง [10][11] ระบบนี้เกี่ยวกับอารมณ์และความจำ [2][9] เมื่อเลิกนานขึ้น ระบบนี้ฟื้นขึ้นบางส่วน [11][12] ผู้วิจัยยังสรุปไม่ได้ว่าเซลล์ตาย หรือแค่ทำงานลดลง [12]

05ต้องบำบัดนานแค่ไหน

ช่วงขาลงหลังหยุดใช้เวลาหลายวัน [7] ที่ภูฟ้า คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู ใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM

แหล่งอ้างอิง

ดูทั้ง 20 รายการ
  1. Alcohol and Drug Foundation (ADF, Australia) (2026). MDMA (Ecstasy) drug facts. https://adf.org.au/drug-facts/ecstasy/
  2. National Institute on Drug Abuse (NIDA) (2024). MDMA (Ecstasy/Molly), Research topic. https://nida.nih.gov/research-topics/mdma-ecstasy-molly
  3. ไทยพีบีเอส (2566). เตือนอันตราย "ยาอี" บรรจุซองคอลลาเจน-กาแฟ ขายผ่านออนไลน์ (ข้อมูลจากกรมการแพทย์ และ สบยช.). https://www.thaipbs.or.th/news/content/326664
  4. อินโฟเควสท์ (2565). สธ. เตือนยาอีโฉมใหม่รูปหมีพูห์ ออกฤทธิ์รุนแรงอันตรายถึงตาย (กรมการแพทย์ และ สบยช.). https://www.infoquest.co.th/?p=218375
  5. Drug and Alcohol Dependence (2020). Faria AC, et al. Drinking to death: Hyponatraemia induced by synthetic phenethylamines. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32460203/
  6. Neurotoxicity Research (2021). van Amsterdam J, et al. Hard Boiled: Alcohol Use as a Risk Factor for MDMA-Induced Hyperthermia: a Systematic Review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34554408/
  7. Addiction (1997). Curran HV, Travill RA. Mood and cognitive effects of MDMA: week-end 'high' followed by mid-week low. Addiction 92(7):821–831. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9293041/
  8. ไทยพีบีเอส (2567). "ลาบูบู้" ยาอีผสมโคเคน "อาร์ตทอย" ฤทธิ์ร้าย "เสี่ยงตาย" สูง (ข้อมูลจาก ป.ป.ส.). https://www.thaipbs.or.th/news/content/342510
  9. MSD Manual (2026). Chary M. Methylenedioxymethamphetamine (MDMA, Ecstasy). MSD Manual Professional Edition. https://www.msdmanuals.com/professional/special-subjects/illicit-drugs-and-intoxicants/methylenedioxymethamphetamine
  10. Neuroscience & Biobehavioral Reviews (2016). Roberts CA, et al. Meta-analysis of molecular imaging of serotonin transporters in ecstasy/polydrug users. Neurosci Biobehav Rev 63:158–167. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26855234/
  11. Neuroscience & Biobehavioral Reviews (2019). Müller F, et al. Neuroimaging of chronic MDMA ("ecstasy") effects: A meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev 96:10–20. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30439373/
  12. Psychopharmacology (2016). Vegting Y, et al. The effects of ecstasy on neurotransmitter systems: a review on the findings of molecular imaging studies. Psychopharmacology 233(19–20):3473–3501. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27568200/
  13. Journal of Psychopharmacology (2018). Szigeti B, et al. Are ecstasy induced serotonergic alterations overestimated for the majority of users? J Psychopharmacol 32(7):741–748. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29733742/
  14. Drug and Alcohol Dependence (2010). Degenhardt L, et al. Is ecstasy a drug of dependence? Drug Alcohol Depend 107(1):1–10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19836170/
  15. MSD Manual (2025). Yip K, Tanen D. Serotonin Syndrome. MSD Manual Professional Edition. https://www.msdmanuals.com/professional/injuries-poisoning/heat-illness/serotonin-syndrome
  16. Neuropsychobiology (2009). Bruno R, et al. Can the severity of dependence scale be usefully applied to 'ecstasy'? Neuropsychobiology 60(3–4):137–147. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19893331/
  17. NIDA (2020). Drugs, Brains, and Behavior: The Science of Addiction, Treatment and Recovery. https://nida.nih.gov/publications/drugs-brains-behavior-science-addiction/treatment-recovery
  18. NIDA (2024). DrugFacts: MDMA (Ecstasy/Molly). https://nida.nih.gov/publications/drugfacts/mdma-ecstasymolly
  19. PLOS Medicine (2018). De Crescenzo F, et al. Comparative efficacy and acceptability of psychosocial interventions for cocaine and amphetamine addiction. PLoS Med 15(12):e1002715. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1002715
  20. Addiction (2010). Roozen HG, et al. Community reinforcement and family training: an effective option to engage treatment-resistant substance-abusing individuals in treatment. Addiction 105(10):1729–1738. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20626372/

ตรวจเนื้อหาโดย ภูผา ภูวดลอานนท์ (กรรมการผู้จัดการ ภูฟ้าเอ็นเตอร์ไพรส์ UTC (Colombo Plan 2561), CBT สบยช. (2562), ICAP I (2561–2566))

อัปเดต 4 พฤศจิกายน 2569