สัญญาณที่ครอบครัวมักเห็นก่อน
ร่างกาย
พฤติกรรม
ยาอี/ยาเลิฟทำอะไรกับสมอง
ยาอี ยาเลิฟ และเอ็กซ์ตาซี เป็นสารตัวเดียวกัน ชื่อทางการคือ MDMA [4] ยาทำให้สมองปล่อยสารแห่งความสุข (ซีโรโทนิน) ออกมาพร้อมกันจำนวนมาก [2][9] คนใช้จึงรู้สึกสุข อบอุ่น และอยากใกล้ชิดคนอื่น [2] แต่หัวใจเต้นเร็วขึ้นและตัวร้อนขึ้นด้วย [9] เมื่อยาหมดฤทธิ์ ซีโรโทนินในสมองเหลือน้อย อารมณ์จึงดิ่งได้หลายวัน [4][7] ยายังทำให้ร่างกายกักน้ำ ถ้าดื่มน้ำมาก โซเดียมในเลือดจะต่ำลง [9]
ใช้หนักแล้วสมองเสียถาวรไหม
ในคนที่ใช้หนักและนาน ภาพสแกนสมองพบว่าระบบซีโรโทนินลดลงในหลายส่วนของสมอง [10][11] ระบบนี้เกี่ยวกับอารมณ์และความจำ [2][9] เมื่อเลิกนานขึ้น ค่าที่วัดได้ฟื้นขึ้นบางส่วน [11][12] งานวิจัยส่วนใหญ่วัดในคนที่ใช้มากกว่าผู้ใช้ทั่วไปหลายเท่า [13]
ยาอี ยาเลิฟที่ขายผสมอะไร
เม็ดที่ขายว่าเป็นยาอีมักไม่ใช่ MDMA ล้วน [2][8] ในไทยเคยตรวจพบเม็ดที่มีโคเคน 54% แต่มี MDMA แค่ 18% [8] แหล่งสากลพบเมทแอมเฟตามีน เคตามีน และสารอื่นปนด้วย [2][9] คนใช้จึงไม่รู้ว่ากินอะไรเข้าไป และไม่รู้ว่าแรงแค่ไหน [2][8]
อาการหลังหยุดยาอี/ยาเลิฟ
หลังใช้ยาอี มีอาการได้ 2 แบบ แบบแรกคือ "ขาลง" ซึ่งเกิดได้แม้ใช้ครั้งเดียว [7] แบบที่สองคืออาการถอน ซึ่งพบในคนที่ใช้บ่อยจนใจและกายพึ่งยา [14][1] อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุดมีความเสี่ยงด้านอารมณ์ เพราะบางคนซึมจนถึงระดับโรคซึมเศร้า [7][4] ถ้าเม็ดที่ใช้มียาบ้าหรือยาเคปน อาการหลังหยุดอาจเป็นอาการของสารนั้นด้วย [2][8] ช่วงเวลาข้างล่างเป็นค่าโดยประมาณ แต่ละคนต่างกัน [1][7]
วันที่ 1–2 หลังใช้
ช่วงขาลง
วันที่ 3–5
ช่วงอารมณ์ดิ่ง (ต่ำสุดราววันที่ 5)
- ซึม เศร้า ไม่มีความสุขกับอะไร [7][1]
- บางคนอารมณ์ต่ำถึงระดับโรคซึมเศร้า [7]
- อยากใช้ยาอีกเพื่อหนีความซึม [7]
ต้องระวัง: อย่าปล่อยให้เขาอยู่คนเดียวนาน ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทร 1323 [4]
สัปดาห์ต่อมา (คนที่ใช้ประจำ)
ช่วงอาการถอนและอยากยา
- อยากยา กระสับกระส่าย [1]
- ซึมเศร้า วิตกกังวล [1][2]
- ปวดเมื่อย เบื่ออาหาร ความต้องการทางเพศลดลง [1]
- ความจำแย่ลง บางคนนานถึง 2 ปีหลังเลิก [9]
ต้องระวัง: เพื่อนกลุ่มเดิมและงานปาร์ตี้ทำให้กลับไปใช้ได้ง่าย ควรมีแผนดูแลต่อเนื่องก่อนถึงช่วงนี้ [1][8]
พบแพทย์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้
อันตรายถึงชีวิตของยาอีส่วนใหญ่เกิดขณะเมาหรือหลังกินไม่กี่ชั่วโมง ไม่ใช่ตอนหยุดยา [9][14]
- ตัวร้อนจัด ผิวแดงร้อน เหงื่อท่วม หรือหัวใจเต้นเร็วมาก [9][1]
- สับสน ซึมลง หรือชัก หลังดื่มน้ำมาก (สงสัยโซเดียมในเลือดต่ำ) [9][5]
- ตัวสั่น กล้ามเนื้อกระตุกหรือแข็ง กระสับกระส่ายรุนแรง โดยเฉพาะถ้ากินยาต้านซึมเศร้าร่วม [15][1]
- ชัก หมดสติ ปลุกไม่ตื่น เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก [9][1]
- หลอนหรือระแวงจนอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายคนอื่น [9]
- พูดหรือแสดงว่าจะทำร้ายตัวเอง (สายด่วนสุขภาพจิต 1323) [3][4]
หมดสติ ชัก หรือหายใจผิดปกติ โทร 1669 ได้ทันที
อยากรู้ว่าควรเริ่มดูแลแบบไหน
ทำไมเลิกยาอี/ยาเลิฟเองยาก
ยาอี ยาเลิฟติดได้จริง
คนใช้ยาอีส่วนใหญ่ใช้เป็นครั้งคราวในงานปาร์ตี้ แต่ติดได้จริง [14] การสำรวจผู้ใช้ประจำในออสเตรเลียพบว่าราว 1 ใน 5 คนเข้าข่ายติด [16] การติดยาอีเป็นแบบใจติดมากกว่ากายติด [14] คนกลับไปใช้เพราะอยากได้ความสุขและความใกล้ชิด ไม่ใช่เพราะหนีอาการถอนทางกาย [14] บางคนที่เข้าข่ายติดใช้ยาไม่บ่อยด้วยซ้ำ [16]
ทำไมช่วงหลังหยุดควรมีคนดูแล
อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุดมีความเสี่ยงด้านอารมณ์ พฤติกรรม และอาการทางจิต [7][9] บางคนซึมหนัก [7] และกรมการแพทย์เตือนว่าช่วงนี้มีความเสี่ยงทำร้ายตัวเอง [4] บางคนที่ใช้นานมีอาการระแวง [9] ถ้าเขาซึมหนัก หลอน หรือระแวง โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน
ทำไมเลิกเองยาก
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใจไม่สู้ ขาลงกลางสัปดาห์ทำให้เขาอยากใช้อีกเพื่อหนีความซึม [7] ยาผูกกับเพื่อน ดนตรี และงานปาร์ตี้ วงสังคมเดิมจึงทำให้อยากใช้ขึ้นมาอีก [1][8] คนใช้ยาอีส่วนน้อยเท่านั้นที่กังวลและหาทางรักษาเอง [14]
ถ้าเขากลับไปใช้อีก
การกลับไปใช้ซ้ำพบบ่อย และไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว ยังไม่มีตัวเลขเฉพาะยาอี [17] ในโรคติดสารโดยรวม 40–60 คนใน 100 คนกลับไปใช้ซ้ำ ใกล้เคียงกับโรคเรื้อรังอื่น เช่น ความดันโลหิตสูง [17] ครอบครัวจึงควรวางแผนการดูแลหลังออกตั้งแต่วันแรก [17]
การดูแลผู้ใช้ยาอี/ยาเลิฟที่ภูฟ้า
ยังไม่มียาเฉพาะที่ใช้รักษาการติดยาอี [18][17] การรักษาจึงมี 2 ส่วน คือการดูแลอาการถอนยา และจิตสังคมบำบัด (การบำบัดความคิด พฤติกรรม และความสัมพันธ์) [9][19] ภูฟ้ารับผู้ใช้ยาอีเข้าโปรแกรมพักค้างที่ศูนย์ คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู การรักษาใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ระยะเวลาขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM ที่ภูฟ้า การดูแลมี 5 ขั้น
- แพทย์ประเมินก่อนเริ่ม แผนการรักษาและค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับผลประเมินของแพทย์ แพทย์ซักด้วยว่าเขาใช้สารอื่นร่วมหรือไม่ เพราะเม็ดยาอีมักมีสารอื่นปน [2][8] ระหว่างอยู่ที่ศูนย์ แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ถ้าแพทย์ประเมินว่าต้องถอนพิษยา แพทย์จะส่งถอนพิษยาที่โรงพยาบาล และค่าโรงพยาบาลคิดแยกตามจริง
- นักจิตวิทยาคุยกับผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อเข้าใจปูมหลังของเขา
- จิตสังคมบำบัดและกิจกรรม ซึ่งเป็นการรักษาหลักของการติดยากลุ่มกระตุ้น [19] ภูฟ้าใช้การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อฝึกทักษะแก้ปัญหาและรับมือกับความคิดเสี่ยง มีกิจกรรมทั้งเดี่ยวและกลุ่ม การฝึกสมาธิ และการฝึกวินัย ทีมมีแพทย์ จิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และนักกิจกรรมบำบัด ดูที่ ขั้นตอนการรักษา และ การบำบัด
- ครอบครัวรู้ความคืบหน้าตลอด คอร์สรวมรายงานประจำวันและการปรึกษาครอบครัว 4 ครั้ง ในสัปดาห์ที่ 3 นักจิตวิทยาสรุปกับครอบครัวว่าควรอยู่ต่อหรือไม่ และครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจ ดูที่ โปรแกรมครอบครัว
- ดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้าน คอร์สรวมนัดดูแลต่อ 7 ครั้งหลังกลับบ้าน เพราะวงเพื่อนและงานปาร์ตี้เดิมทำให้อยากใช้อีกได้ [1][8]
ดู ค่าใช้จ่าย และ สถานที่ของภูฟ้า
ผลการรักษาแต่ละคนต่างกัน ทีมแพทย์จะประเมินก่อนเสนอแผน
ครอบครัวช่วยอะไรได้ตอนนี้
ถ้าเขาไม่ยอมไปรักษา ครอบครัวยังช่วยได้ วิธีฝึกครอบครัวที่ชื่อ CRAFT ทำให้คนใช้ยายอมเข้ารักษามากกว่าการเผชิญหน้าราว 2 เท่า [20] ไม่ว่าจะเลือกวิธีไหน ใจของครอบครัวเองก็ดีขึ้นเมื่อได้รับการดูแล [20] ถ้ารู้ว่าเขาจะไปปาร์ตี้ ให้จำอาการในกล่องแดงไว้
ช่วยได้
คำถามที่พบบ่อยเรื่องยาอี/ยาเลิฟ
01ยาอี ยาเลิฟติดไหม
ติดได้ แม้คนส่วนใหญ่ใช้เป็นครั้งคราว [14] การสำรวจผู้ใช้ประจำพบว่าราว 1 ใน 5 คนเข้าข่ายติด [16] การติดเป็นแบบใจติดมากกว่ากายติด เขาอยากได้ความสุขและความใกล้ชิดจากยา [14] บางคนที่ติดใช้ยาไม่บ่อยด้วยซ้ำ [16]
02เลิกยาอี ยาเลิฟเองที่บ้านได้ไหม
อาการถอนทางกายของยาอีไม่รุนแรงเท่าเฮโรอีนหรือเหล้า [14] แต่ช่วงหลังหยุด อารมณ์ดิ่งได้มาก บางคนถึงระดับโรคซึมเศร้า [7] ถ้าเขาซึมหนัก หลอน หรือระแวง โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ถ้าเขายังกลับไปใช้ซ้ำ ควรเข้ารับการรักษา [14][16]
03หลังใช้ยาอี ยาเลิฟ ซึมกี่วัน
อาการขาลงเริ่มวันรุ่งขึ้นหลังใช้ [7] อารมณ์ต่ำที่สุดราววันที่ 5 แล้วค่อย ๆ ดีขึ้น [7] ระหว่างนี้เขาอาจอ่อนเพลีย นอนไม่หลับ หงุดหงิด และไม่มีสมาธิ [1] ถ้าซึมนานกว่านี้ ให้แพทย์ประเมินว่ามีโรคซึมเศร้าร่วมหรือไม่ [2][1]
04ยาอี ยาเลิฟทำลายเซลล์สมองถาวรไหม
ในคนที่ใช้หนักและนาน ระบบซีโรโทนินในสมองลดลง [10][11] ระบบนี้เกี่ยวกับอารมณ์และความจำ [2][9] เมื่อเลิกนานขึ้น ระบบนี้ฟื้นขึ้นบางส่วน [11][12] ผู้วิจัยยังสรุปไม่ได้ว่าเซลล์ตาย หรือแค่ทำงานลดลง [12]
05ต้องบำบัดนานแค่ไหน
ช่วงขาลงหลังหยุดใช้เวลาหลายวัน [7] ที่ภูฟ้า คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู ใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM
แหล่งอ้างอิง
ดูทั้ง 20 รายการ
- Alcohol and Drug Foundation (ADF, Australia) (2026). MDMA (Ecstasy) drug facts. https://adf.org.au/drug-facts/ecstasy/
- National Institute on Drug Abuse (NIDA) (2024). MDMA (Ecstasy/Molly), Research topic. https://nida.nih.gov/research-topics/mdma-ecstasy-molly
- ไทยพีบีเอส (2566). เตือนอันตราย "ยาอี" บรรจุซองคอลลาเจน-กาแฟ ขายผ่านออนไลน์ (ข้อมูลจากกรมการแพทย์ และ สบยช.). https://www.thaipbs.or.th/news/content/326664
- อินโฟเควสท์ (2565). สธ. เตือนยาอีโฉมใหม่รูปหมีพูห์ ออกฤทธิ์รุนแรงอันตรายถึงตาย (กรมการแพทย์ และ สบยช.). https://www.infoquest.co.th/?p=218375
- Drug and Alcohol Dependence (2020). Faria AC, et al. Drinking to death: Hyponatraemia induced by synthetic phenethylamines. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32460203/
- Neurotoxicity Research (2021). van Amsterdam J, et al. Hard Boiled: Alcohol Use as a Risk Factor for MDMA-Induced Hyperthermia: a Systematic Review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34554408/
- Addiction (1997). Curran HV, Travill RA. Mood and cognitive effects of MDMA: week-end 'high' followed by mid-week low. Addiction 92(7):821–831. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9293041/
- ไทยพีบีเอส (2567). "ลาบูบู้" ยาอีผสมโคเคน "อาร์ตทอย" ฤทธิ์ร้าย "เสี่ยงตาย" สูง (ข้อมูลจาก ป.ป.ส.). https://www.thaipbs.or.th/news/content/342510
- MSD Manual (2026). Chary M. Methylenedioxymethamphetamine (MDMA, Ecstasy). MSD Manual Professional Edition. https://www.msdmanuals.com/professional/special-subjects/illicit-drugs-and-intoxicants/methylenedioxymethamphetamine
- Neuroscience & Biobehavioral Reviews (2016). Roberts CA, et al. Meta-analysis of molecular imaging of serotonin transporters in ecstasy/polydrug users. Neurosci Biobehav Rev 63:158–167. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26855234/
- Neuroscience & Biobehavioral Reviews (2019). Müller F, et al. Neuroimaging of chronic MDMA ("ecstasy") effects: A meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev 96:10–20. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30439373/
- Psychopharmacology (2016). Vegting Y, et al. The effects of ecstasy on neurotransmitter systems: a review on the findings of molecular imaging studies. Psychopharmacology 233(19–20):3473–3501. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27568200/
- Journal of Psychopharmacology (2018). Szigeti B, et al. Are ecstasy induced serotonergic alterations overestimated for the majority of users? J Psychopharmacol 32(7):741–748. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29733742/
- Drug and Alcohol Dependence (2010). Degenhardt L, et al. Is ecstasy a drug of dependence? Drug Alcohol Depend 107(1):1–10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19836170/
- MSD Manual (2025). Yip K, Tanen D. Serotonin Syndrome. MSD Manual Professional Edition. https://www.msdmanuals.com/professional/injuries-poisoning/heat-illness/serotonin-syndrome
- Neuropsychobiology (2009). Bruno R, et al. Can the severity of dependence scale be usefully applied to 'ecstasy'? Neuropsychobiology 60(3–4):137–147. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19893331/
- NIDA (2020). Drugs, Brains, and Behavior: The Science of Addiction, Treatment and Recovery. https://nida.nih.gov/publications/drugs-brains-behavior-science-addiction/treatment-recovery
- NIDA (2024). DrugFacts: MDMA (Ecstasy/Molly). https://nida.nih.gov/publications/drugfacts/mdma-ecstasymolly
- PLOS Medicine (2018). De Crescenzo F, et al. Comparative efficacy and acceptability of psychosocial interventions for cocaine and amphetamine addiction. PLoS Med 15(12):e1002715. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1002715
- Addiction (2010). Roozen HG, et al. Community reinforcement and family training: an effective option to engage treatment-resistant substance-abusing individuals in treatment. Addiction 105(10):1729–1738. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20626372/
ตรวจเนื้อหาโดย ภูผา ภูวดลอานนท์ (กรรมการผู้จัดการ ภูฟ้าเอ็นเตอร์ไพรส์ UTC (Colombo Plan 2561), CBT สบยช. (2562), ICAP I (2561–2566))
อัปเดต 4 พฤศจิกายน 2569
