สัญญาณที่ครอบครัวมักเห็นก่อน

ร่างกาย

  • เดินเซ พูดไม่ชัด ตาพร่า หรือง่วงซึมผิดปกติ [1]
  • ปัสสาวะบ่อยมาก ปวดปัสสาวะจนทนไม่ได้ [2]
  • ปวดท้องน้อย ปัสสาวะแสบหรือมีเลือด [2]
  • ปวดท้องบ่อย [1]
  • จมูกรับกลิ่นแย่ลง ถ้าเขาสูดยาทางจมูก [1]

พฤติกรรม

  • เหม่อ ดูเหมือนไม่อยู่กับตัวเอง [1]
  • วันรุ่งขึ้นจำเรื่องที่เกิดขึ้นไม่ได้ หงุดหงิด หรือกังวล [1]
  • ความจำและสมาธิแย่ลง [1]
  • อารมณ์และบุคลิกเปลี่ยน ซึมลง [1]
  • มีปัญหาเรื่องเงิน งาน หรือความสัมพันธ์ [1]

สิ่งของที่อาจพบ

  • ผงสีขาวหรือสีขาวขุ่นในถุงเล็ก ๆ [1]
  • หลอด ธนบัตรม้วน หรือบัตรสำหรับเกลี่ยผง
  • บุหรี่ไฟฟ้าหรือหัวพอตที่ไม่มียี่ห้อ [3][4]

ยาเคตามีนทำอะไรกับสมอง

เคตามีนคือยาสลบที่แพทย์ใช้ในการผ่าตัด [5] กรมการแพทย์จัดว่าเป็นยาที่ออกฤทธิ์หลอนประสาทรุนแรง [6] ยาตัดการส่งสัญญาณบางส่วนในสมอง [1] คนใช้จึงรู้สึกหลุดออกจากร่างกาย ไม่ค่อยรู้สึกเจ็บ และรับรู้สิ่งรอบตัวผิดเพี้ยน [1] ฤทธิ์อยู่ราว 1 ชั่วโมง แต่การทรงตัวอาจผิดปกติไปถึงวันรุ่งขึ้น [1] เมื่อใช้นาน เขาต้องใช้มากขึ้นเพื่อให้ได้ฤทธิ์เท่าเดิม [1] อ่านเพิ่มเติมที่ ผลของยาเคตามีนต่อร่างกาย

อันตรายขณะเมา: K-hole สำลัก และอุบัติเหตุ

ถ้าใช้ขนาดสูง เขาจะตัดขาดจากความจริงและแทบขยับตัวไม่ได้ ผู้ใช้เรียกภาวะนี้ว่า K-hole [1] ถ้าใช้ร่วมกับเหล้า ยานอนหลับ หรือเฮโรอีน เขาอาจอาเจียน สำลัก หายใจลำบาก และหมดสติ [1] "เคนมผง" อาจทำให้เสียชีวิตได้แม้ใช้ครั้งแรก โดยเฉพาะเมื่อดื่มเหล้าร่วม [6] ขณะเมา การทรงตัวและการรับรู้ผิดปกติ [1] การศึกษาผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวกับยาเคในอังกฤษพบว่า บางคนจมน้ำ ตกจากที่สูง หรือเกิดอุบัติเหตุบนถนน [13]

ยาเคกับกระเพาะปัสสาวะ

ถ้าใช้ยาเคนาน กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ [2] สัญญาณคือ ปัสสาวะบ่อยมาก ปวดปัสสาวะจนทนไม่ได้ ปวดท้องน้อย ปัสสาวะแสบหรือมีเลือด [2] ยิ่งใช้มากและใช้บ่อย ยิ่งมีอาการมาก [7] ข่าวดีคือ อาการมักดีขึ้นเมื่อหยุดยาเคเร็ว [2][7] การหยุดยาเคเป็นขั้นแรกของการรักษา [8] และทุกคนที่ดีขึ้นต้องหยุดยาเคก่อน [2] การสำรวจหนึ่งพบว่า 51 คนใน 100 คนที่หยุดใช้ รายงานว่าอาการปัสสาวะดีขึ้น [7] ถ้าปล่อยไว้นาน บางคนต้องผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะ [8] พบแพทย์เร็ว ถ้าปัสสาวะเป็นเลือด ปวดท้องน้อยมาก ปัสสาวะไม่ออก หรือปวดหลังร่วมกับมีไข้ [2][8]

ตับ ความจำ และอารมณ์

ผู้ใช้เรื้อรังบางคนมีตับและท่อน้ำดีเสียหาย [9] อาการที่พบคือ ปวดท้อง คลื่นไส้ และอาเจียน [10] หลายคนดีขึ้นเมื่อหยุดยา [10] คนที่ใช้เกือบทุกวันมีปัญหาความจำมากที่สุด และซึมเศร้ามากขึ้น [11] ความจำบางด้านดีขึ้นเมื่อลดหรือหยุดยา แต่บางด้านอาจยังแย่อยู่นาน [12]

"พอตเค" ไม่ใช่ยาเคเสมอไป

ช่วงแรก "พอตเค" คือน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าที่ผสมเคตามีนจริง [3] ช่วงหลัง ผู้ค้าใส่เอโทมิเดตแทน ซึ่งเป็นยาสลบอีกชนิดหนึ่ง [14] บางพอตมีไอซ์หรือสารอื่นปนด้วย [4] คนสูบจึงมักไม่รู้ว่าได้สารอะไร ดูจากตาเปล่าไม่ได้ว่าในพอตมีสารอะไร ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงรู้ ถ้าเห็นพอตในห้องลูก อย่าเพิ่งสรุปว่าเขาใช้ยาเค ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผนการรักษา

อาการหลังหยุดยาเคตามีน

อาการหลังหยุดยาเคส่วนใหญ่เป็นเรื่องใจและความอยากยา [15][16] อาการทางกายพบน้อยและไม่รุนแรง [15] การสำรวจผู้ใช้ยาเค 1,614 คนในไต้หวัน ไม่พบอาการชักจากการหยุดยา [15] ชัก หมดสติ และหายใจลำบาก เป็นอันตรายขณะเสพ ไม่ใช่อาการถอน (ดูกล่องแดงข้างล่าง) [1][5] ยังไม่มีแนวทางสากลที่กำหนดช่วงเวลาของอาการหลังหยุดยาเค [17] ช่วงเวลาข้างล่างเป็นค่าประมาณจากรายงานผู้ป่วย แต่ละคนต่างกัน [16][17]

  1. วันที่ 1–5

    ช่วงหลังหยุดใหม่ ๆ

    • อ่อนเพลีย ง่วง เบื่ออาหาร [15]
    • อยากยา กังวล [15]
    • บางคนใจสั่น เหงื่อออก มือสั่น หรือหนาวสั่น [1][15]
    • ในรายงานผู้ป่วยใน แพทย์ให้ยาคลายกังวลช่วงสั้น แล้วลดยาลงก่อนวันที่ 5 [17]

    ต้องระวัง: อารมณ์หม่นเริ่มได้ตั้งแต่ช่วงนี้ อย่าปล่อยให้เขาอยู่คนเดียวนาน [15][16]

  2. สัปดาห์ที่ 1–2

    ช่วงอารมณ์ดิ่ง

    • หลายคนดีขึ้นพอกลับบ้านได้หลังราว 1 สัปดาห์ [17]
    • การศึกษาผู้ป่วยใน 104 คน พบซึมเศร้าระดับปานกลางถึงรุนแรง 59 คนใน 100 คน [16]
    • กังวลระดับปานกลางถึงรุนแรง ราว 39 คนใน 100 คน [16]
    • ฝันร้าย นอนไม่ดี [1]
    • คนที่อยากยามากมักซึมเศร้ามากกว่า และต้องรักษานานกว่า 2 สัปดาห์ [16]

    ต้องระวัง: ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 [16]

  3. หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน

    ช่วงอยากยาเป็นพัก ๆ

    • ความอยากยากลับมาเป็นพัก ๆ [11]
    • อารมณ์ซึมเศร้าสูงขึ้นได้ตลอด 1 ปี แม้เลิกแล้ว [11]
    • อาการปัสสาวะค่อย ๆ ดีขึ้นในหลายคน [7]

    ต้องระวัง: ช่วงนี้กลับไปใช้ซ้ำได้ง่าย ควรมีแผนดูแลต่อเนื่องก่อนถึงช่วงนี้ [18]

พบแพทย์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้

อาการข้างล่างคืออันตรายขณะเสพยาเค ไม่ใช่อาการถอน [1][5] ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อเสพร่วมกับเหล้า ยานอนหลับ หรือสูตรผสม เช่น เคนมผง [1][5] ห้ามรอดูอาการหรือรักษากันเองที่บ้าน [5]

  • หมดสติ หรือปลุกไม่ตื่น [1][5]
  • หายใจลำบาก หายใจช้า หรือหายใจผิดปกติ [1][5]
  • ชัก [1][5]
  • อาเจียนขณะซึมหรือไม่รู้สึกตัว เสี่ยงสำลัก [1]
  • เจ็บแน่นหน้าอก ใจเต้นเร็วมาก หรือหลอนหรือระแวงจนอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายคนอื่น [1]
  • พูดหรือแสดงว่าจะทำร้ายตัวเอง (สายด่วนสุขภาพจิต 1323) [16]
โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าช่วยแนะนำ

หมดสติ ชัก หรือหายใจผิดปกติ โทร 1669 ได้ทันที

ทำไมเลิกยาเคตามีนเองยาก

ทำไมช่วงหลังหยุดควรมีทีมดูแล

การหยุดยาเคอย่างเดียวมักไม่มีอาการทางกายรุนแรง [15][17] แต่หลังหยุดยามีความเสี่ยงด้านอารมณ์ ซึมเศร้า และความคิดทำร้ายตัวเอง [11][16] คนในบ้านรับมือกับอาการเหล่านี้เองได้ยาก ช่วงนี้จึงควรมีทีมดูแล ถ้าเขาเสพยาเคร่วมกับยานอนหลับ เฮโรอีน หรือเหล้าเป็นประจำ เช่น เคนมผง การหยุดสารเหล่านั้นอาจอันตรายกว่า แพทย์ต้องประเมินก่อน [5][19] ถ้าเขาสูบพอต พอตอาจมีสารอื่นที่ไม่ใช่ยาเค [4][14] ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนจึงรู้ว่าเป็นสารอะไร ถ้าเขาหลอนหรือระแวง ไม่ต้องรอไปโรงพยาบาลจิตเวชก่อน โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน

ทำไมเลิกเองยาก

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใจไม่สู้ ผู้ใช้บ่อยหลายคนกังวลว่าตัวเองติด และพยายามเลิกแต่ไม่สำเร็จ [20] เมื่อใช้นาน เขาต้องใช้มากขึ้น และรู้สึกว่าต้องใช้ยาเพื่อใช้ชีวิตประจำวัน [1] ความอยากยาไปด้วยกันกับอาการซึมเศร้า [16] ความจำและสมาธิที่แย่ลงทำให้งานและการเรียนแย่ลง แล้วซ้ำเติมปัญหาการติด [20]

ถ้าเขากลับไปใช้อีก

การกลับไปใช้ซ้ำพบบ่อย และไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว [18] คนที่ติดสารกลับไปใช้ซ้ำราว 40–60 คนใน 100 คน ใกล้เคียงกับโรคเรื้อรังอื่น เช่น ความดันสูงและหอบหืด [18] ยังไม่มีการศึกษาขนาดใหญ่ที่ติดตามผลหลังบำบัดยาเคโดยเฉพาะ ครอบครัวจึงควรวางแผนการดูแลหลังออกตั้งแต่วันแรก [18]

การดูแลผู้ใช้ยาเคตามีนที่ภูฟ้า

ยังไม่มียาเฉพาะที่ใช้รักษาการติดยาเค [17] การรักษาจึงมี 2 ส่วน คือการดูแลอาการหลังหยุดยา และจิตสังคมบำบัด (การบำบัดความคิด พฤติกรรม และความสัมพันธ์) [16][17] แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ยังไม่มีงานวิจัยจิตสังคมบำบัดเฉพาะยาเค จึงใช้หลักเดียวกับการรักษาการติดสารอื่น [18] ถ้ามีปัญหากระเพาะปัสสาวะ แพทย์ตรวจประเมินและส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการตามมาตรฐานวิชาชีพ ถ้าเขาสูบพอต ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผน เพราะดูจากตาเปล่าไม่ได้ว่าในพอตมีสารอะไร ภูฟ้าเป็นโปรแกรมพักค้างที่ศูนย์ คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู การรักษาใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ระยะเวลาขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM ที่ภูฟ้า การดูแลมี 5 ขั้น

  • แพทย์ประเมินก่อนเริ่ม แผนการรักษาและค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับผลประเมินของแพทย์ ถ้าแพทย์ประเมินว่าต้องถอนพิษยา แพทย์จะส่งถอนพิษยาที่โรงพยาบาล และค่าโรงพยาบาลคิดแยกตามจริง
  • นักจิตวิทยาคุยกับผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อเข้าใจปูมหลังของเขา
  • จิตสังคมบำบัดและกิจกรรม ซึ่งเป็นการรักษาหลักของการติดยาเค [17][18] ภูฟ้าใช้การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อฝึกทักษะแก้ปัญหาและรับมือกับความคิดเสี่ยง มีกิจกรรมทั้งเดี่ยวและกลุ่ม การฝึกสมาธิ และการฝึกวินัย ทีมมีแพทย์ จิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และนักกิจกรรมบำบัด ดูที่ ขั้นตอนการรักษา และ การบำบัด
  • ครอบครัวรู้ความคืบหน้าตลอด คอร์สรวมรายงานประจำวันและการปรึกษาครอบครัว 4 ครั้ง ในสัปดาห์ที่ 3 นักจิตวิทยาสรุปกับครอบครัวว่าควรอยู่ต่อหรือไม่ และครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจ ดูที่ โปรแกรมครอบครัว
  • ดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้าน คอร์สรวมนัดดูแลต่อ 7 ครั้งหลังกลับบ้าน เพราะความอยากยาและอาการซึมเศร้าอยู่ได้หลายเดือน [11]

ดู ค่าใช้จ่าย และ สถานที่ของภูฟ้า

ผลการรักษาแต่ละคนต่างกัน ทีมแพทย์จะประเมินก่อนเสนอแผน

ครอบครัวช่วยอะไรได้ตอนนี้

ถ้าเขาไม่ยอมไปรักษา ครอบครัวยังช่วยได้ วิธีฝึกครอบครัวที่ชื่อ CRAFT ทำให้คนใช้ยายอมเข้ารักษามากกว่าวิธีที่นำมาเทียบราว 2 เท่า [21] ถ้าเขาเพิ่งเสพและมีอาการในกล่องแดง ให้พาไปโรงพยาบาลก่อนเรื่องอื่น [5]

ช่วยได้

  • คุยตอนเขาไม่เมา ด้วยเสียงสงบ ไม่ใช้ความรุนแรง [6]
  • เริ่มจากอาการที่เขารู้สึกเอง เช่น ปัสสาวะบ่อย หรือปวดท้องน้อย
  • ชวนเขาไปปรึกษาแพทย์เมื่อสงสัย [6]
  • จดว่าเขาใช้อะไรมาบ้าง รวมถึงพอต เพื่อบอกแพทย์ [4][14]

เลี่ยง

  • รอดูที่บ้านเมื่อเขาหมดสติ หายใจลำบาก หรือชักหลังเสพ [5]
  • ปล่อยคนที่เพิ่งเสพให้ขับรถ ว่ายน้ำ หรืออยู่ที่สูงคนเดียว [1][13]
  • รุมด่าหรือขู่ [6]

คำถามที่พบบ่อยเรื่องยาเคตามีน

01อาการถอนยาเคมีอะไรบ้าง กี่วันหาย

อาการที่พบบ่อยคือ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ง่วง อยากยา กังวล และอารมณ์หม่น [15] อาการทางกายพบน้อยและไม่รุนแรง [15] ในรายงานผู้ป่วยใน ช่วงที่หนักที่สุดอยู่ราว 1–2 สัปดาห์ [16][17] อาการซึมเศร้าและความอยากยาอาจอยู่ได้หลายเดือน [11]

02หยุดยาเคแล้วชักไหม

ยังไม่มีหลักฐานว่าการหยุดยาเคอย่างเดียวทำให้ชัก [15][17] ชัก หมดสติ และหายใจลำบาก เป็นอันตรายขณะเสพ โดยเฉพาะเมื่อเสพร่วมกับสารอื่น [1][5] ถ้าเห็นอาการเหล่านี้ ให้พาไปโรงพยาบาลทันที อย่ารอดูที่บ้าน [5] ถ้าเขาเสพร่วมกับยานอนหลับ เฮโรอีน หรือเหล้าเป็นประจำ ให้แพทย์ประเมินก่อนหยุด [5][19]

03ยาเคทำให้ปัสสาวะบ่อย ปวดท้องน้อย จริงไหม หายไหม

จริง ยาเคทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ [2] ยิ่งใช้มากและบ่อย ยิ่งมีอาการมาก [7] การหยุดยาเคเป็นขั้นแรกของการรักษา [8] การสำรวจหนึ่งพบว่า 51 คนใน 100 คนที่หยุดใช้ รายงานว่าดีขึ้น [7] ยิ่งหยุดเร็ว โอกาสดีขึ้นยิ่งมาก [2][7]

04พอตเคคืออะไร ใช่ยาเคไหม

ไม่เสมอไป ช่วงแรก พอตเคคือน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าที่ผสมเคตามีนจริง [3] ช่วงหลัง ผู้ค้าใส่เอโทมิเดตแทน ซึ่งเป็นยาสลบอีกชนิดหนึ่ง [14] บางพอตมีไอซ์หรือสารอื่นปนด้วย คนสูบจึงมักไม่รู้ว่าได้สารอะไร [4] ดูจากตาเปล่าไม่ได้ ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงรู้ว่าเป็นสารอะไร โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน ภูฟ้าส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผนการรักษา

05ลูกสูบพอตเค รักษาได้ไหม ต้องบำบัดนานแค่ไหน

รักษาได้ ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผน เพราะพอตอาจไม่ใช่ยาเค แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ช่วงหลังหยุดยาในรายงานผู้ป่วยใช้เวลาราว 1–2 สัปดาห์ [16][17] ที่ภูฟ้า คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู ใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM การดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้านช่วยป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ [18]

แหล่งอ้างอิง

ดูทั้ง 21 รายการ
  1. Alcohol and Drug Foundation (Australia) (2026). Ketamine (drug facts). https://adf.org.au/drug-facts/ketamine/
  2. Hong Kong Medical Journal (2022). Chan EOT, et al. Systematic review and meta-analysis of ketamine-associated uropathy. Hong Kong Med J 28(6):466–474. https://doi.org/10.12809/hkmj209194
  3. เดลินิวส์ (2568). ข่าวพอตเค อ้างผู้อำนวยการสำนักปราบปรามยาเสพติด ป.ป.ส.. https://www.dailynews.co.th/articles/4323684/
  4. The Star (2569). Thai lab detects first methamphetamine-etomidate vape mix (อ้างกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์). https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/08/25/thai-lab-detects-first-methamphetamine-etomidate-vape-mix
  5. มติชน (2564). "ศิริราช" ออกโรงเตือน "เคนมผง" อันตราย (อ้างศูนย์พิษวิทยาศิริราช). https://www.matichon.co.th/local/news_2526074
  6. MGR Online (2564). กรมการแพทย์และ สบยช. เตือนเคนมผง. https://mgronline.com/qol/detail/9640000002888
  7. BJU International (2012). Winstock AR, et al. The prevalence and natural history of urinary symptoms among recreational ketamine users. BJU Int. https://doi.org/10.1111/j.1464-410X.2012.11028.x
  8. Neurourology and Urodynamics (2020). Castellani D, et al. What urologists need to know about ketamine-induced uropathy: a systematic review. Neurourol Urodyn. https://doi.org/10.1002/nau.24341
  9. Clinical Gastroenterology and Hepatology (2014). Wong GL, et al. Liver injury is common among chronic abusers of ketamine. Clin Gastroenterol Hepatol. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2014.01.041
  10. Journal of Medical Case Reports (2024). Teymouri A, et al. Features of biliary tract diseases in ketamine abusers: a systematic review of case reports. J Med Case Rep. https://doi.org/10.1186/s13256-024-04421-6
  11. Addiction (2010). Morgan CJ, et al. Consequences of chronic ketamine self-administration upon neurocognitive function and psychological wellbeing: a 1-year longitudinal study. Addiction. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2009.02761.x
  12. Addiction (2004). Morgan CJ, et al. Beyond the K-hole: a 3-year longitudinal investigation of the cognitive and subjective effects of ketamine. Addiction. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2004.00879.x
  13. Journal of Psychopharmacology (2021). Corkery JM, et al. Recreational ketamine-related deaths notified to the National Programme on Substance Abuse Deaths, England, 1997–2019. J Psychopharmacol. https://doi.org/10.1177/02698811211021588
  14. The Bangkok Insight (2568). สธ. ประกาศ "เอโทมิเดต" เป็นวัตถุออกฤทธิ์ ชี้ใช้กับบุหรี่ไฟฟ้า. https://www.thebangkokinsight.com/news/politics-general/general/1519956/
  15. Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy (2014). Chen WY, et al. Gender differences in subjective discontinuation symptoms associated with ketamine use. Subst Abuse Treat Prev Policy 9:39. https://doi.org/10.1186/1747-597X-9-39
  16. American Journal on Addictions (2020). Chen LY, et al. Association of craving and depressive symptoms in ketamine-dependent patients undergoing withdrawal treatment. Am J Addict. https://doi.org/10.1111/ajad.12978
  17. Journal of Addiction Medicine (2024). Roberts E, et al. The pharmacological management of ketamine use disorder: a systematic review. J Addict Med 18(5):574–579. https://doi.org/10.1097/ADM.0000000000001340
  18. National Institute on Drug Abuse (NIDA) (2020). Drugs, Brains, and Behavior: The Science of Addiction — Treatment and Recovery. https://nida.nih.gov/publications/drugs-brains-behavior-science-addiction/treatment-recovery
  19. ไทยโพสต์ (2564). ปปส. เผยผลตรวจ "เคนมผง" เป็นเคตามีนผสมแวเลียม. https://www.thaipost.net/main/detail/89610
  20. Addiction (2012). Morgan CJ, Curran HV; Independent Scientific Committee on Drugs. Ketamine use: a review. Addiction 107:27–38. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2011.03576.x
  21. Addiction (2020). Archer M, et al. Community reinforcement and family training and rates of treatment entry: a systematic review. Addiction. https://doi.org/10.1111/add.14901

ตรวจเนื้อหาโดย ภูผา ภูวดลอานนท์ (กรรมการผู้จัดการ ภูฟ้าเอ็นเตอร์ไพรส์ UTC (Colombo Plan 2561), CBT สบยช. (2562), ICAP I (2561–2566))

อัปเดต 4 พฤศจิกายน 2569