สัญญาณที่ครอบครัวมักเห็นก่อน
ร่างกาย
พฤติกรรม
ยาเคตามีนทำอะไรกับสมอง
เคตามีนคือยาสลบที่แพทย์ใช้ในการผ่าตัด [5] กรมการแพทย์จัดว่าเป็นยาที่ออกฤทธิ์หลอนประสาทรุนแรง [6] ยาตัดการส่งสัญญาณบางส่วนในสมอง [1] คนใช้จึงรู้สึกหลุดออกจากร่างกาย ไม่ค่อยรู้สึกเจ็บ และรับรู้สิ่งรอบตัวผิดเพี้ยน [1] ฤทธิ์อยู่ราว 1 ชั่วโมง แต่การทรงตัวอาจผิดปกติไปถึงวันรุ่งขึ้น [1] เมื่อใช้นาน เขาต้องใช้มากขึ้นเพื่อให้ได้ฤทธิ์เท่าเดิม [1] อ่านเพิ่มเติมที่ ผลของยาเคตามีนต่อร่างกาย
อันตรายขณะเมา: K-hole สำลัก และอุบัติเหตุ
ถ้าใช้ขนาดสูง เขาจะตัดขาดจากความจริงและแทบขยับตัวไม่ได้ ผู้ใช้เรียกภาวะนี้ว่า K-hole [1] ถ้าใช้ร่วมกับเหล้า ยานอนหลับ หรือเฮโรอีน เขาอาจอาเจียน สำลัก หายใจลำบาก และหมดสติ [1] "เคนมผง" อาจทำให้เสียชีวิตได้แม้ใช้ครั้งแรก โดยเฉพาะเมื่อดื่มเหล้าร่วม [6] ขณะเมา การทรงตัวและการรับรู้ผิดปกติ [1] การศึกษาผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวกับยาเคในอังกฤษพบว่า บางคนจมน้ำ ตกจากที่สูง หรือเกิดอุบัติเหตุบนถนน [13]
ยาเคกับกระเพาะปัสสาวะ
ถ้าใช้ยาเคนาน กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ [2] สัญญาณคือ ปัสสาวะบ่อยมาก ปวดปัสสาวะจนทนไม่ได้ ปวดท้องน้อย ปัสสาวะแสบหรือมีเลือด [2] ยิ่งใช้มากและใช้บ่อย ยิ่งมีอาการมาก [7] ข่าวดีคือ อาการมักดีขึ้นเมื่อหยุดยาเคเร็ว [2][7] การหยุดยาเคเป็นขั้นแรกของการรักษา [8] และทุกคนที่ดีขึ้นต้องหยุดยาเคก่อน [2] การสำรวจหนึ่งพบว่า 51 คนใน 100 คนที่หยุดใช้ รายงานว่าอาการปัสสาวะดีขึ้น [7] ถ้าปล่อยไว้นาน บางคนต้องผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะ [8] พบแพทย์เร็ว ถ้าปัสสาวะเป็นเลือด ปวดท้องน้อยมาก ปัสสาวะไม่ออก หรือปวดหลังร่วมกับมีไข้ [2][8]
ตับ ความจำ และอารมณ์
ผู้ใช้เรื้อรังบางคนมีตับและท่อน้ำดีเสียหาย [9] อาการที่พบคือ ปวดท้อง คลื่นไส้ และอาเจียน [10] หลายคนดีขึ้นเมื่อหยุดยา [10] คนที่ใช้เกือบทุกวันมีปัญหาความจำมากที่สุด และซึมเศร้ามากขึ้น [11] ความจำบางด้านดีขึ้นเมื่อลดหรือหยุดยา แต่บางด้านอาจยังแย่อยู่นาน [12]
"พอตเค" ไม่ใช่ยาเคเสมอไป
ช่วงแรก "พอตเค" คือน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าที่ผสมเคตามีนจริง [3] ช่วงหลัง ผู้ค้าใส่เอโทมิเดตแทน ซึ่งเป็นยาสลบอีกชนิดหนึ่ง [14] บางพอตมีไอซ์หรือสารอื่นปนด้วย [4] คนสูบจึงมักไม่รู้ว่าได้สารอะไร ดูจากตาเปล่าไม่ได้ว่าในพอตมีสารอะไร ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงรู้ ถ้าเห็นพอตในห้องลูก อย่าเพิ่งสรุปว่าเขาใช้ยาเค ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผนการรักษา
อาการหลังหยุดยาเคตามีน
อาการหลังหยุดยาเคส่วนใหญ่เป็นเรื่องใจและความอยากยา [15][16] อาการทางกายพบน้อยและไม่รุนแรง [15] การสำรวจผู้ใช้ยาเค 1,614 คนในไต้หวัน ไม่พบอาการชักจากการหยุดยา [15] ชัก หมดสติ และหายใจลำบาก เป็นอันตรายขณะเสพ ไม่ใช่อาการถอน (ดูกล่องแดงข้างล่าง) [1][5] ยังไม่มีแนวทางสากลที่กำหนดช่วงเวลาของอาการหลังหยุดยาเค [17] ช่วงเวลาข้างล่างเป็นค่าประมาณจากรายงานผู้ป่วย แต่ละคนต่างกัน [16][17]
วันที่ 1–5
ช่วงหลังหยุดใหม่ ๆ
- อ่อนเพลีย ง่วง เบื่ออาหาร [15]
- อยากยา กังวล [15]
- บางคนใจสั่น เหงื่อออก มือสั่น หรือหนาวสั่น [1][15]
- ในรายงานผู้ป่วยใน แพทย์ให้ยาคลายกังวลช่วงสั้น แล้วลดยาลงก่อนวันที่ 5 [17]
ต้องระวัง: อารมณ์หม่นเริ่มได้ตั้งแต่ช่วงนี้ อย่าปล่อยให้เขาอยู่คนเดียวนาน [15][16]
สัปดาห์ที่ 1–2
ช่วงอารมณ์ดิ่ง
- หลายคนดีขึ้นพอกลับบ้านได้หลังราว 1 สัปดาห์ [17]
- การศึกษาผู้ป่วยใน 104 คน พบซึมเศร้าระดับปานกลางถึงรุนแรง 59 คนใน 100 คน [16]
- กังวลระดับปานกลางถึงรุนแรง ราว 39 คนใน 100 คน [16]
- ฝันร้าย นอนไม่ดี [1]
- คนที่อยากยามากมักซึมเศร้ามากกว่า และต้องรักษานานกว่า 2 สัปดาห์ [16]
ต้องระวัง: ถ้าเขาพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 [16]
หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
ช่วงอยากยาเป็นพัก ๆ
- ความอยากยากลับมาเป็นพัก ๆ [11]
- อารมณ์ซึมเศร้าสูงขึ้นได้ตลอด 1 ปี แม้เลิกแล้ว [11]
- อาการปัสสาวะค่อย ๆ ดีขึ้นในหลายคน [7]
ต้องระวัง: ช่วงนี้กลับไปใช้ซ้ำได้ง่าย ควรมีแผนดูแลต่อเนื่องก่อนถึงช่วงนี้ [18]
พบแพทย์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้
อาการข้างล่างคืออันตรายขณะเสพยาเค ไม่ใช่อาการถอน [1][5] ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่อเสพร่วมกับเหล้า ยานอนหลับ หรือสูตรผสม เช่น เคนมผง [1][5] ห้ามรอดูอาการหรือรักษากันเองที่บ้าน [5]
- หมดสติ หรือปลุกไม่ตื่น [1][5]
- หายใจลำบาก หายใจช้า หรือหายใจผิดปกติ [1][5]
- ชัก [1][5]
- อาเจียนขณะซึมหรือไม่รู้สึกตัว เสี่ยงสำลัก [1]
- เจ็บแน่นหน้าอก ใจเต้นเร็วมาก หรือหลอนหรือระแวงจนอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายคนอื่น [1]
- พูดหรือแสดงว่าจะทำร้ายตัวเอง (สายด่วนสุขภาพจิต 1323) [16]
หมดสติ ชัก หรือหายใจผิดปกติ โทร 1669 ได้ทันที
อยากรู้ว่าควรเริ่มดูแลแบบไหน
ทำไมเลิกยาเคตามีนเองยาก
ทำไมช่วงหลังหยุดควรมีทีมดูแล
การหยุดยาเคอย่างเดียวมักไม่มีอาการทางกายรุนแรง [15][17] แต่หลังหยุดยามีความเสี่ยงด้านอารมณ์ ซึมเศร้า และความคิดทำร้ายตัวเอง [11][16] คนในบ้านรับมือกับอาการเหล่านี้เองได้ยาก ช่วงนี้จึงควรมีทีมดูแล ถ้าเขาเสพยาเคร่วมกับยานอนหลับ เฮโรอีน หรือเหล้าเป็นประจำ เช่น เคนมผง การหยุดสารเหล่านั้นอาจอันตรายกว่า แพทย์ต้องประเมินก่อน [5][19] ถ้าเขาสูบพอต พอตอาจมีสารอื่นที่ไม่ใช่ยาเค [4][14] ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนจึงรู้ว่าเป็นสารอะไร ถ้าเขาหลอนหรือระแวง ไม่ต้องรอไปโรงพยาบาลจิตเวชก่อน โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน
ทำไมเลิกเองยาก
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใจไม่สู้ ผู้ใช้บ่อยหลายคนกังวลว่าตัวเองติด และพยายามเลิกแต่ไม่สำเร็จ [20] เมื่อใช้นาน เขาต้องใช้มากขึ้น และรู้สึกว่าต้องใช้ยาเพื่อใช้ชีวิตประจำวัน [1] ความอยากยาไปด้วยกันกับอาการซึมเศร้า [16] ความจำและสมาธิที่แย่ลงทำให้งานและการเรียนแย่ลง แล้วซ้ำเติมปัญหาการติด [20]
ถ้าเขากลับไปใช้อีก
การกลับไปใช้ซ้ำพบบ่อย และไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว [18] คนที่ติดสารกลับไปใช้ซ้ำราว 40–60 คนใน 100 คน ใกล้เคียงกับโรคเรื้อรังอื่น เช่น ความดันสูงและหอบหืด [18] ยังไม่มีการศึกษาขนาดใหญ่ที่ติดตามผลหลังบำบัดยาเคโดยเฉพาะ ครอบครัวจึงควรวางแผนการดูแลหลังออกตั้งแต่วันแรก [18]
การดูแลผู้ใช้ยาเคตามีนที่ภูฟ้า
ยังไม่มียาเฉพาะที่ใช้รักษาการติดยาเค [17] การรักษาจึงมี 2 ส่วน คือการดูแลอาการหลังหยุดยา และจิตสังคมบำบัด (การบำบัดความคิด พฤติกรรม และความสัมพันธ์) [16][17] แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ยังไม่มีงานวิจัยจิตสังคมบำบัดเฉพาะยาเค จึงใช้หลักเดียวกับการรักษาการติดสารอื่น [18] ถ้ามีปัญหากระเพาะปัสสาวะ แพทย์ตรวจประเมินและส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการตามมาตรฐานวิชาชีพ ถ้าเขาสูบพอต ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผน เพราะดูจากตาเปล่าไม่ได้ว่าในพอตมีสารอะไร ภูฟ้าเป็นโปรแกรมพักค้างที่ศูนย์ คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู การรักษาใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ระยะเวลาขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM ที่ภูฟ้า การดูแลมี 5 ขั้น
- แพทย์ประเมินก่อนเริ่ม แผนการรักษาและค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับผลประเมินของแพทย์ ถ้าแพทย์ประเมินว่าต้องถอนพิษยา แพทย์จะส่งถอนพิษยาที่โรงพยาบาล และค่าโรงพยาบาลคิดแยกตามจริง
- นักจิตวิทยาคุยกับผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อเข้าใจปูมหลังของเขา
- จิตสังคมบำบัดและกิจกรรม ซึ่งเป็นการรักษาหลักของการติดยาเค [17][18] ภูฟ้าใช้การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อฝึกทักษะแก้ปัญหาและรับมือกับความคิดเสี่ยง มีกิจกรรมทั้งเดี่ยวและกลุ่ม การฝึกสมาธิ และการฝึกวินัย ทีมมีแพทย์ จิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และนักกิจกรรมบำบัด ดูที่ ขั้นตอนการรักษา และ การบำบัด
- ครอบครัวรู้ความคืบหน้าตลอด คอร์สรวมรายงานประจำวันและการปรึกษาครอบครัว 4 ครั้ง ในสัปดาห์ที่ 3 นักจิตวิทยาสรุปกับครอบครัวว่าควรอยู่ต่อหรือไม่ และครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจ ดูที่ โปรแกรมครอบครัว
- ดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้าน คอร์สรวมนัดดูแลต่อ 7 ครั้งหลังกลับบ้าน เพราะความอยากยาและอาการซึมเศร้าอยู่ได้หลายเดือน [11]
ดู ค่าใช้จ่าย และ สถานที่ของภูฟ้า
ผลการรักษาแต่ละคนต่างกัน ทีมแพทย์จะประเมินก่อนเสนอแผน
ครอบครัวช่วยอะไรได้ตอนนี้
ถ้าเขาไม่ยอมไปรักษา ครอบครัวยังช่วยได้ วิธีฝึกครอบครัวที่ชื่อ CRAFT ทำให้คนใช้ยายอมเข้ารักษามากกว่าวิธีที่นำมาเทียบราว 2 เท่า [21] ถ้าเขาเพิ่งเสพและมีอาการในกล่องแดง ให้พาไปโรงพยาบาลก่อนเรื่องอื่น [5]
ช่วยได้
คำถามที่พบบ่อยเรื่องยาเคตามีน
01อาการถอนยาเคมีอะไรบ้าง กี่วันหาย
อาการที่พบบ่อยคือ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ง่วง อยากยา กังวล และอารมณ์หม่น [15] อาการทางกายพบน้อยและไม่รุนแรง [15] ในรายงานผู้ป่วยใน ช่วงที่หนักที่สุดอยู่ราว 1–2 สัปดาห์ [16][17] อาการซึมเศร้าและความอยากยาอาจอยู่ได้หลายเดือน [11]
02หยุดยาเคแล้วชักไหม
ยังไม่มีหลักฐานว่าการหยุดยาเคอย่างเดียวทำให้ชัก [15][17] ชัก หมดสติ และหายใจลำบาก เป็นอันตรายขณะเสพ โดยเฉพาะเมื่อเสพร่วมกับสารอื่น [1][5] ถ้าเห็นอาการเหล่านี้ ให้พาไปโรงพยาบาลทันที อย่ารอดูที่บ้าน [5] ถ้าเขาเสพร่วมกับยานอนหลับ เฮโรอีน หรือเหล้าเป็นประจำ ให้แพทย์ประเมินก่อนหยุด [5][19]
03ยาเคทำให้ปัสสาวะบ่อย ปวดท้องน้อย จริงไหม หายไหม
จริง ยาเคทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ [2] ยิ่งใช้มากและบ่อย ยิ่งมีอาการมาก [7] การหยุดยาเคเป็นขั้นแรกของการรักษา [8] การสำรวจหนึ่งพบว่า 51 คนใน 100 คนที่หยุดใช้ รายงานว่าดีขึ้น [7] ยิ่งหยุดเร็ว โอกาสดีขึ้นยิ่งมาก [2][7]
04พอตเคคืออะไร ใช่ยาเคไหม
ไม่เสมอไป ช่วงแรก พอตเคคือน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าที่ผสมเคตามีนจริง [3] ช่วงหลัง ผู้ค้าใส่เอโทมิเดตแทน ซึ่งเป็นยาสลบอีกชนิดหนึ่ง [14] บางพอตมีไอซ์หรือสารอื่นปนด้วย คนสูบจึงมักไม่รู้ว่าได้สารอะไร [4] ดูจากตาเปล่าไม่ได้ ต้องตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงรู้ว่าเป็นสารอะไร โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน ภูฟ้าส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผนการรักษา
05ลูกสูบพอตเค รักษาได้ไหม ต้องบำบัดนานแค่ไหน
รักษาได้ ภูฟ้ารับประเมิน และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการก่อนวางแผน เพราะพอตอาจไม่ใช่ยาเค แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ ช่วงหลังหยุดยาในรายงานผู้ป่วยใช้เวลาราว 1–2 สัปดาห์ [16][17] ที่ภูฟ้า คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู ใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM การดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้านช่วยป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ [18]
แหล่งอ้างอิง
ดูทั้ง 21 รายการ
- Alcohol and Drug Foundation (Australia) (2026). Ketamine (drug facts). https://adf.org.au/drug-facts/ketamine/
- Hong Kong Medical Journal (2022). Chan EOT, et al. Systematic review and meta-analysis of ketamine-associated uropathy. Hong Kong Med J 28(6):466–474. https://doi.org/10.12809/hkmj209194
- เดลินิวส์ (2568). ข่าวพอตเค อ้างผู้อำนวยการสำนักปราบปรามยาเสพติด ป.ป.ส.. https://www.dailynews.co.th/articles/4323684/
- The Star (2569). Thai lab detects first methamphetamine-etomidate vape mix (อ้างกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์). https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/08/25/thai-lab-detects-first-methamphetamine-etomidate-vape-mix
- มติชน (2564). "ศิริราช" ออกโรงเตือน "เคนมผง" อันตราย (อ้างศูนย์พิษวิทยาศิริราช). https://www.matichon.co.th/local/news_2526074
- MGR Online (2564). กรมการแพทย์และ สบยช. เตือนเคนมผง. https://mgronline.com/qol/detail/9640000002888
- BJU International (2012). Winstock AR, et al. The prevalence and natural history of urinary symptoms among recreational ketamine users. BJU Int. https://doi.org/10.1111/j.1464-410X.2012.11028.x
- Neurourology and Urodynamics (2020). Castellani D, et al. What urologists need to know about ketamine-induced uropathy: a systematic review. Neurourol Urodyn. https://doi.org/10.1002/nau.24341
- Clinical Gastroenterology and Hepatology (2014). Wong GL, et al. Liver injury is common among chronic abusers of ketamine. Clin Gastroenterol Hepatol. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2014.01.041
- Journal of Medical Case Reports (2024). Teymouri A, et al. Features of biliary tract diseases in ketamine abusers: a systematic review of case reports. J Med Case Rep. https://doi.org/10.1186/s13256-024-04421-6
- Addiction (2010). Morgan CJ, et al. Consequences of chronic ketamine self-administration upon neurocognitive function and psychological wellbeing: a 1-year longitudinal study. Addiction. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2009.02761.x
- Addiction (2004). Morgan CJ, et al. Beyond the K-hole: a 3-year longitudinal investigation of the cognitive and subjective effects of ketamine. Addiction. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2004.00879.x
- Journal of Psychopharmacology (2021). Corkery JM, et al. Recreational ketamine-related deaths notified to the National Programme on Substance Abuse Deaths, England, 1997–2019. J Psychopharmacol. https://doi.org/10.1177/02698811211021588
- The Bangkok Insight (2568). สธ. ประกาศ "เอโทมิเดต" เป็นวัตถุออกฤทธิ์ ชี้ใช้กับบุหรี่ไฟฟ้า. https://www.thebangkokinsight.com/news/politics-general/general/1519956/
- Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy (2014). Chen WY, et al. Gender differences in subjective discontinuation symptoms associated with ketamine use. Subst Abuse Treat Prev Policy 9:39. https://doi.org/10.1186/1747-597X-9-39
- American Journal on Addictions (2020). Chen LY, et al. Association of craving and depressive symptoms in ketamine-dependent patients undergoing withdrawal treatment. Am J Addict. https://doi.org/10.1111/ajad.12978
- Journal of Addiction Medicine (2024). Roberts E, et al. The pharmacological management of ketamine use disorder: a systematic review. J Addict Med 18(5):574–579. https://doi.org/10.1097/ADM.0000000000001340
- National Institute on Drug Abuse (NIDA) (2020). Drugs, Brains, and Behavior: The Science of Addiction — Treatment and Recovery. https://nida.nih.gov/publications/drugs-brains-behavior-science-addiction/treatment-recovery
- ไทยโพสต์ (2564). ปปส. เผยผลตรวจ "เคนมผง" เป็นเคตามีนผสมแวเลียม. https://www.thaipost.net/main/detail/89610
- Addiction (2012). Morgan CJ, Curran HV; Independent Scientific Committee on Drugs. Ketamine use: a review. Addiction 107:27–38. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2011.03576.x
- Addiction (2020). Archer M, et al. Community reinforcement and family training and rates of treatment entry: a systematic review. Addiction. https://doi.org/10.1111/add.14901
ตรวจเนื้อหาโดย ภูผา ภูวดลอานนท์ (กรรมการผู้จัดการ ภูฟ้าเอ็นเตอร์ไพรส์ UTC (Colombo Plan 2561), CBT สบยช. (2562), ICAP I (2561–2566))
อัปเดต 4 พฤศจิกายน 2569
