สัญญาณที่ครอบครัวมักเห็นก่อน
ร่างกาย
พฤติกรรม
สิ่งของที่อาจพบ
- กลิ่นกัญชาติดเสื้อผ้า ห้อง หรือรถ
- กระดาษมวน บ้อง ไปป์ หรือที่บดสมุนไพร
- พอตหรือหัวน้ำยาที่ไม่มีกลิ่นบุหรี่
- ห่อขนมที่ไม่มีฉลาก หรือมีฉลากเขียนว่า THC
กัญชาทำอะไรกับสมอง
สารออกฤทธิ์หลักในกัญชาคือ THC และ CBD [5] กัญชาออกฤทธิ์ผสม ทั้งกดประสาท กระตุ้น และหลอนประสาทเล็กน้อย ขึ้นกับปริมาณและชนิด [5] สมองมีระบบที่ช่วยคุมอารมณ์ ความอยากอาหาร การนอน และความจำ [5][6] THC เข้าไปจับระบบนี้แทนสารธรรมชาติในสมอง [5][6] เมื่อใช้ทุกวัน สมองปรับตัว เขาจึงต้องใช้มากขึ้น และมีอาการถอนเมื่อหยุด [5][6] ราว 1 ใน 10 ของคนที่เคยใช้กัญชาจะติด [5] กัญชาวันนี้แรงกว่าเดิมมาก [6] ในสหรัฐฯ ปริมาณ THC ในกัญชาที่ยึดได้เพิ่มจากราว 4% ในปี 1995 เป็นราว 16% ในปี 2022 [6] พอต น้ำมัน และสารสกัดบางชนิดแรงกว่านั้นอีก [5][6]
กัญชากับโรคจิต
กัญชาเพิ่มความเสี่ยงโรคจิต [5][7] คนที่ใช้ทุกวันเสี่ยงเป็นโรคจิตสูงกว่าคนที่ไม่เคยใช้ 3.2 เท่า [7] คนที่ใช้ทุกวันและใช้ชนิด THC สูงเสี่ยงสูงกว่า 4.8 เท่า [7] วัยรุ่นชายอายุ 16–20 ปีที่ติดกัญชาเป็นกลุ่มที่เสี่ยงโรคจิตเภทสูงที่สุด [9] ราว 1 ใน 3 ของคนที่เป็นโรคจิตจากกัญชา ต่อมาเป็นโรคจิตเภทหรือไบโพลาร์ [8] วัยรุ่นที่ใช้กัญชามีความคิดฆ่าตัวตายและการพยายามฆ่าตัวตายมากกว่าวัยรุ่นที่ไม่ใช้ [5] กัญชาไม่ใช่สาเหตุเดียว แต่ทำงานร่วมกับปัจจัยอื่น เช่น กรรมพันธุ์ [5] ยิ่งเริ่มใช้เร็ว ใช้บ่อย และใช้ชนิดแรง ยิ่งเสี่ยง [5]
สมองฟื้นได้ไหม
ข่าวดีคือ ในผู้ใหญ่ ความจำและสมาธิส่วนใหญ่ฟื้นได้เมื่อหยุดใช้อย่างน้อย 25 วัน [15] วัยรุ่นที่ใช้หนักเสี่ยงกว่า และหลักฐานเรื่องการฟื้นยังไม่ชัด [5]
อาการหลังหยุดกัญชา
อาการถอนกัญชามีจริง และเป็นการวินิจฉัยในเกณฑ์ DSM-5 [2] อาการนี้เกิดในคนที่ใช้ทุกวันหรือเกือบทุกวันมานานหลายเดือน แล้วหยุดหรือลดลง [2] อาการถอนพบได้บ่อยในคนที่ใช้ประจำ [3] อาการที่พบบ่อยที่สุดเป็นอาการทางใจ คือ กังวล หงุดหงิด นอนไม่หลับ และซึม [4] คนที่ใช้ทุกวัน ใช้ปริมาณมาก หรือสูบผสมยาสูบ มักมีอาการหนักกว่า [1][3] ช่วงเวลาข้างล่างเป็นค่าโดยประมาณ แต่ละคนต่างกัน [1]
วันที่ 1–2
ช่วงเริ่มมีอาการ
- อาการส่วนใหญ่เริ่มใน 1–2 วันหลังหยุด [1]
- หงุดหงิด กังวล กระวนกระวาย [1][2]
- นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร [1][2]
- ถ้าเขาสูบผสมยาสูบ อาจมีอาการขาดนิโคตินซ้อนด้วย [1]
ต้องระวัง: ถ้าเขามีโรคทางจิตเวชอยู่เดิม หรือเคยหลอนหรือระแวง ควรมีทีมดูแลตั้งแต่วันแรก [1]
วันที่ 2–5
ช่วงหนักที่สุด
- หงุดหงิด โกรธง่าย บางคนก้าวร้าว [2]
- กังวลมาก อยู่ไม่นิ่ง [2]
- นอนไม่หลับ ฝันแปลก ๆ หรือฝันร้าย [1][2]
- ซึม อารมณ์ดิ่ง [2]
- ปวดท้อง คลื่นไส้ เหงื่อออก มือสั่น หนาวสั่น หรือปวดหัว [1][2]
- อยากใช้กัญชามาก [1]
ต้องระวัง: ทีมภูฟ้าพบจากการดูแลจริงว่า ผู้ป่วยกัญชามักมีอาการทางจิตเมื่อหยุดแบบหักดิบ เช่น ระแวง หูแว่ว หรือหลอน อย่าให้เขาผ่านช่วงนี้คนเดียว
วันที่ 7–14 ถึงหลายสัปดาห์
ช่วงอาการดีขึ้น แต่ยังนอนไม่ดี
- อาการส่วนใหญ่กลับสู่ปกติภายใน 7–14 วัน [1]
- ปัญหาการนอน อารมณ์ และความอยากใช้ ยังอยู่ได้หลายสัปดาห์ [1]
ต้องระวัง: หลายคนกลับไปใช้เพื่อให้นอนหลับ ควรมีแผนดูแลต่อเนื่องก่อนถึงช่วงนี้ [1][4]
พบแพทย์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้
อาการข้างล่างไม่ใช่อาการถอนกัญชาทั่วไป แต่อาจเป็นอาการพิษ โรคแทรก หรืออาการทางจิตที่รุนแรง [1][5]
- ชัก หมดสติ หรือสับสนเพ้อ อาจมีสารอื่นหรือกัญชาสังเคราะห์ปนอยู่ [1]
- เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่นแรง หรือหายใจลำบากหลังใช้ [1][5]
- อาเจียนไม่หยุดจนดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย หรืออ่อนแรงมาก [10][11]
- หลอนหรือระแวงจนอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายคนอื่น [5][7]
- เด็กเล็กกินขนมผสมกัญชาโดยไม่ตั้งใจ [5]
- พูดหรือแสดงว่าจะทำร้ายตัวเอง (สายด่วนสุขภาพจิต 1323) [5]
หมดสติ ชัก หรือหายใจผิดปกติ โทร 1669 ได้ทันที
อยากรู้ว่าควรเริ่มดูแลแบบไหน
ทำไมเลิกกัญชาเองยาก
ทำไมไม่ควรหักดิบเองที่บ้าน
แนวทางการรักษาสากลระบุว่า อาการถอนกัญชาทางกายไม่อันตรายถึงชีวิต [1] แต่ทีมภูฟ้าพบจากการดูแลจริงว่า ผู้ป่วยกัญชามักมีอาการทางจิตเมื่อหยุดแบบหักดิบ อาการถอนเองก็ทำให้หงุดหงิด ก้าวร้าว และอารมณ์ดิ่งได้ [2] แนวทางเดียวกันระบุว่า คนที่มีโรคทางจิตเวชร่วม ใช้หลายสารพร้อมกัน หรือบ้านไม่เหมาะ ควรหยุดในสถานที่ที่มีทีมดูแล [1] ภูฟ้าจึงไม่แนะนำให้หักดิบเองที่บ้านโดยไม่มีทีมดูแล ปรึกษาทีมผู้ชำนาญการก่อนหยุด เพื่อประเมินระดับการติดและความรุนแรง แล้วจึงวางแผนร่วมกัน ถ้าเขาหลอนหรือหูแว่ว ไม่ต้องรอไปโรงพยาบาลจิตเวชก่อน โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน
ทำไมเลิกเองยาก
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใจไม่สู้ เมื่อหยุด เขาหงุดหงิดและนอนไม่หลับ จึงกลับไปใช้เพื่อให้อาการหายไป [2][5] หลายคนใช้กัญชาเป็นยานอนหลับหรือยาคลายเครียด เมื่อหยุดจึงนอนไม่ได้ [1][4] หลายคนเชื่อว่ากัญชาไม่ติด ทั้งคนใช้และครอบครัวจึงมองปัญหาเล็กกว่าความจริง [5] ไม่ว่ากฎหมายจะเป็นแบบไหน ความเสี่ยงเรื่องการติดยังเหมือนเดิม [5] อ่านสถานะกฎหมายล่าสุดในบทความกฎหมายกัญชาของภูฟ้า กัญชาที่แรงขึ้นทำให้ติดง่ายขึ้น [5][6] เพื่อนกลุ่มเดิมและของที่หาง่ายทำให้อยากใช้ขึ้นมาอีก
ถ้าเขากลับไปใช้อีก
การกลับไปใช้ซ้ำพบบ่อย และไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว งานวิจัยรวมพบว่า ราว 1 ใน 4 ของผู้ร่วมวิจัยเลิกได้ต่อเนื่องจนถึงการติดตามครั้งสุดท้าย [12] งานเดียวกันพบว่า โปรแกรมที่มากกว่า 4 ครั้งและนานกว่า 1 เดือนได้ผลดีที่สุด [12] หลังช่วงถอน ต้องมีแผนป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ [1] ครอบครัวจึงควรวางแผนการดูแลหลังออกตั้งแต่วันแรก [1]
การดูแลผู้ใช้กัญชาที่ภูฟ้า
ยังไม่มียาเฉพาะที่ใช้รักษาการติดกัญชา [1][13] แพทย์ดูแลอาการที่เกิดขึ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ การรักษาจึงมี 2 ส่วน คือการดูแลอาการถอน และจิตสังคมบำบัด (การบำบัดความคิด พฤติกรรม และความสัมพันธ์) [1][12] ภูฟ้าเป็นโปรแกรมพักค้างที่ศูนย์ คอร์สหลักยาว 28 วัน ถ้ารวมช่วงฟื้นฟู การรักษาใช้เวลา 28 วันถึง 20 สัปดาห์ ระยะเวลาขึ้นกับอาการ ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคลตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ASAM ที่ภูฟ้า การดูแลมี 5 ขั้น
- แพทย์ประเมินก่อนเริ่ม แผนการรักษาและค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับผลประเมินของแพทย์ ถ้าแพทย์ประเมินว่าต้องถอนพิษ แพทย์จะส่งถอนพิษที่โรงพยาบาล และค่าโรงพยาบาลคิดแยกตามจริง
- นักจิตวิทยาคุยกับผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อเข้าใจปูมหลังของเขา
- จิตสังคมบำบัดและกิจกรรม ซึ่งเป็นการรักษาหลักของการติดกัญชา [12][6] ภูฟ้าใช้การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อฝึกทักษะแก้ปัญหาและรับมือกับความคิดเสี่ยง มีกิจกรรมทั้งเดี่ยวและกลุ่ม การฝึกสมาธิ และการฝึกวินัย ทีมมีแพทย์ จิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และนักกิจกรรมบำบัด ดูที่ ขั้นตอนการรักษา และ การบำบัด
- ครอบครัวรู้ความคืบหน้าตลอด คอร์สรวมรายงานประจำวันและการปรึกษาครอบครัว 4 ครั้ง ในสัปดาห์ที่ 3 นักจิตวิทยาสรุปกับครอบครัวว่าควรอยู่ต่อหรือไม่ และครอบครัวเป็นผู้ตัดสินใจ ดูที่ โปรแกรมครอบครัว
- ดูแลต่อเนื่องหลังกลับบ้าน คอร์สรวมนัดดูแลต่อ 7 ครั้งหลังกลับบ้าน เพราะปัญหาการนอน อารมณ์ และความอยากใช้อยู่ได้หลายสัปดาห์ [1]
ดู ค่าใช้จ่าย และ สถานที่ของภูฟ้า
ผลการรักษาแต่ละคนต่างกัน ทีมแพทย์จะประเมินก่อนเสนอแผน
ครอบครัวช่วยอะไรได้ตอนนี้
ถ้าเขาไม่ยอมไปรักษา ครอบครัวยังช่วยได้ วิธีฝึกครอบครัวที่ชื่อ CRAFT ทำให้คนใช้สารยอมเข้ารักษามากกว่าการเผชิญหน้าราว 2 เท่า [14] ไม่ว่าจะเลือกวิธีไหน ใจของครอบครัวเองก็ดีขึ้นเมื่อได้รับการดูแล [14] ถ้าเขาระแวงหรือก้าวร้าว ให้ดูแลความปลอดภัยของคนในบ้านก่อน
ช่วยได้
คำถามที่พบบ่อยเรื่องกัญชา
01อาการเลิกกัญชามีอะไรบ้าง กี่วันหาย
อาการส่วนใหญ่เป็นอาการทางใจและการนอน เช่น หงุดหงิด กังวล นอนไม่หลับ และซึม [2][4] บางคนมีอาการทางกาย เช่น ปวดท้อง เหงื่อออก มือสั่น หรือปวดหัว [2] อาการเริ่มใน 1–2 วัน หนักที่สุดราววันที่ 2–5 และส่วนใหญ่ดีขึ้นใน 7–14 วัน [1] ปัญหาการนอน อารมณ์ และความอยากใช้ อาจอยู่ได้หลายสัปดาห์ [1]
02เลิกกัญชาเองได้ไหม หักดิบอันตรายไหม
แนวทางการรักษาสากลระบุว่า อาการถอนกัญชาทางกายไม่อันตรายถึงชีวิต [1] แต่ทีมภูฟ้าพบจากการดูแลจริงว่า ผู้ป่วยกัญชามักมีอาการทางจิตเมื่อหยุดแบบหักดิบ ภูฟ้าจึงไม่แนะนำให้หักดิบเองที่บ้านโดยไม่มีทีมดูแล คนที่มีโรคทางจิตเวชร่วม หรือใช้หลายสารพร้อมกัน ควรหยุดในสถานที่ที่มีทีมดูแล [1] ปรึกษาทีมผู้ชำนาญการก่อนหยุด เพื่อประเมินระดับการติดและความรุนแรง แล้วจึงวางแผนร่วมกัน โทร 1522 เพื่อปรึกษาทีมภูฟ้า
03กัญชาทำให้เป็นโรคจิตจริงไหม วัยรุ่นเสี่ยงแค่ไหน
กัญชาเพิ่มความเสี่ยงโรคจิตจริง [5][7] คนที่ใช้ทุกวันเสี่ยงสูงกว่าคนที่ไม่เคยใช้ 3.2 เท่า และ 4.8 เท่าถ้าใช้ชนิด THC สูง [7] วัยรุ่นชายอายุ 16–20 ปีที่ติดกัญชาเสี่ยงโรคจิตเภทสูงที่สุด [9] ถ้าเขาหลอนหรือระแวงตอนนี้ ไม่ต้องรอไปโรงพยาบาลจิตเวชก่อน โทร 1522 ให้ทีมภูฟ้าประเมิน หลังหยุด แพทย์จะประเมินว่าอาการมาจากกัญชา หรือเป็นโรคจิตเวชที่ต้องรักษาต่อ [1] ถ้าเขาอาละวาด มีอาวุธ หรือขู่ทำร้ายใคร โทร 1522 ทันที
04อาเจียนหนักเป็นรอบ ๆ อาบน้ำร้อนแล้วดีขึ้น เกี่ยวกับกัญชาไหม
อาการนี้อาจเป็นภาวะอาเจียนรุนแรงจากกัญชา (CHS) [5][10] ภาวะนี้พบในคนที่ใช้บ่อยมานาน และมักดีขึ้นชั่วคราวเมื่ออาบน้ำร้อนจัด [10] วิธีเดียวที่ทำให้หายคือหยุดใช้กัญชาทั้งหมด [6] ถ้ากลับไปใช้ อาการกลับมาได้เร็ว [5] ถ้าอาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ ให้ไปโรงพยาบาลทันที [10][11]
05ตอนนี้กัญชาถูกกฎหมายไหม
สถานะทางกฎหมายของกัญชาในไทยเปลี่ยนบ่อย หน้านี้จึงไม่ระบุสถานะปัจจุบัน อ่านสถานะล่าสุดในบทความกฎหมายกัญชาบนเว็บไซต์ภูฟ้า ไม่ว่ากฎหมายจะเป็นแบบไหน ความเสี่ยงเรื่องการติดและโรคจิตยังเหมือนเดิม [5]
แหล่งอ้างอิง
ดูทั้ง 15 รายการ
- NSW Ministry of Health (2022). Management of Withdrawal from Alcohol and Other Drugs: Clinical Guidance, Chapter 6 Cannabis. https://www.health.nsw.gov.au/aod/professionals/Publications/clinical-guidance-withdrawal-alcohol-and-other-drugs.pdf
- American Psychiatric Association (2013/2022). DSM-5 / DSM-5-TR: Cannabis Withdrawal criteria (ตารางเกณฑ์ใน PMC). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6359953/table/T1
- JAMA Network Open (2020). Bahji A, et al. Prevalence of Cannabis Withdrawal Symptoms Among People With Regular or Dependent Use of Cannabinoids: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open 3(4):e202370. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.2370
- Drug and Alcohol Dependence (2019). Livne O, et al. DSM-5 cannabis withdrawal syndrome: demographic and clinical correlates in U.S. adults. Drug Alcohol Depend 195:170–177. https://cris.tau.ac.il/en/publications/dsm-5-cannabis-withdrawal-syndrome-demographic-and-clinical-corre/
- World Health Organization (2026). The health and social effects of nonmedical cannabis use: technical brief. https://www.who.int/publications/i/item/9789240123274
- National Institute on Drug Abuse (NIDA) (2024). Cannabis (Marijuana). https://nida.nih.gov/research-topics/cannabis-marijuana
- The Lancet Psychiatry (2019). Di Forti M, et al. The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI). Lancet Psychiatry 6(5):427–436. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(19)30048-3
- Schizophrenia Bulletin (2020). Murrie B, et al. Transition of substance-induced, brief, and atypical psychoses to schizophrenia: a systematic review and meta-analysis. Schizophr Bull 46(3):505–516. https://doi.org/10.1093/schbul/sbz102
- Psychological Medicine (2023). Hjorthøj C, et al. Association between cannabis use disorder and schizophrenia stronger in young males than in females. https://researchportalplus.anu.edu.au/en/publications/association-between-cannabis-use-disorder-and-schizophrenia-stron/
- American Gastroenterological Association (2024). Rubio-Tapia A, et al. AGA Clinical Practice Update on Diagnosis and Management of Cannabinoid Hyperemesis Syndrome: Commentary. Gastroenterology 166:930–934. https://www.gastrojournal.org/article/S0016-5085(24)00127-6/fulltext
- Royal College of Emergency Medicine (2024). Cannabinoid Hyperemesis Syndrome – Guideline. https://www.rcemlearning.org/?p=414023
- Cochrane (2016). Gates PJ, et al. Psychosocial interventions for cannabis use disorder. Cochrane Database Syst Rev CD005336.pub4. https://www.cochrane.org/evidence/CD005336_psychosocial-interventions-cannabis-use-disorder
- Cochrane (2025). Spiga F, et al. Pharmacotherapies for cannabis use disorder. Cochrane Database Syst Rev CD008940.pub4. https://www.cochrane.org/evidence/CD008940_medicines-treatment-cannabis-use-disorder
- Addiction (2010/2020). Roozen HG, et al. Community reinforcement and family training (Addiction 105:1729–1738, 2010); Archer M, et al. CRAFT and rates of treatment entry: a systematic review (Addiction 115:1024–1037, 2020). https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/community-reinforcement-and-family-training-and-rates-of-treatmen/
- Experimental and Clinical Psychopharmacology (2012). Schreiner AM, Dunn ME. Residual effects of cannabis use on neurocognitive performance after prolonged abstinence: a meta-analysis. Exp Clin Psychopharmacol 20(5):420–429. https://stars.library.ucf.edu/facultybib2010/3266
ตรวจเนื้อหาโดย ภูผา ภูวดลอานนท์ (กรรมการผู้จัดการ ภูฟ้าเอ็นเตอร์ไพรส์ UTC (Colombo Plan 2561), CBT สบยช. (2562), ICAP I (2561–2566))
อัปเดต 4 พฤศจิกายน 2569
