CATEGORY / ARTICLE

แชร์

Motivational Interviewing คืออะไร? ศิลปะคุยเปิดใจให้เลิกยาเสพติด

27 ตุลาคม 2569

Motivational Interviewing (MI) คือแนวทางการสนทนาที่ช่วยเสริมสร้างแรงจูงใจ ผ่านการรับฟังอย่างเข้าใจ เพื่อให้ผู้ใช้สารเสพติดเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเอง

หลายครอบครัวรู้ว่าลูกกำลังใช้สารเสพติด แต่ไม่รู้ว่าจะเริ่มพูดคุยกับลูกอย่างไรดี เพราะกลัวว่าจากที่ตั้งใจจะคุยกันดี ๆ อาจกลายเป็นการทะเลาะกันแทน หรือทำให้ลูกยิ่งไม่อยากเปิดใจและเลือกเก็บปัญหาไว้คนเดียว บางครอบครัวยังกังวลว่าลูกอาจหนีออกจากบ้านและไม่กลับมา ความกังวลเหล่านี้เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ เพราะเมื่อเห็นคนที่รักกำลังเผชิญกับปัญหา ก็อยากช่วยให้เขาผ่านมันไปได้ แต่ในขณะเดียวกันก็กลัวว่าการพูดผิดเพียงนิดเดียวอาจทำให้สถานการณ์แย่ลง

Motivational Interviewing (MI) หรือการสัมภาษณ์เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจ เป็นแนวทางที่ช่วยให้ครอบครัวเริ่มต้นพูดคุยกับพวกเขาอย่างเข้าใจ เปิดพื้นที่ให้เขาสำรวจความรู้สึกและแรงจูงใจของตัวเอง โดยไม่ต้องเริ่มต้นด้วยการตำหนิหรือบังคับให้เปลี่ยนแปลงทันที

การ “รอให้พร้อมก่อน” คือความเสี่ยงที่ปล่อยให้ระเบิดเวลาเดินหน้าต่อ ลูกที่ใช้ชีวิตดูเหมือนปกติ ไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างปลอดภัย เพราะยิ่งปล่อยไว้นาน อาการยิ่งซ่อนยาก และวันหนึ่งอาจมาถึงจุดที่ควบคุมไม่ได้

บ้านที่อบอุ่นของครอบครัวคุณ เริ่มต้นได้ที่การตัดสินใจครั้งนี้ ติดต่อเรา

Motivational Interviewing (MI) คืออะไร

Motivational Interviewing (MI) คือแนวทางการสนทนาแบบร่วมมือที่มีเป้าหมายเพื่อสร้างแรงจูงใจ เพราะผู้ให้คำปรึกษาไม่ได้อยู่ฝั่งตรงข้ามกับผู้รับคำปรึกษา แต่ยืนอยู่ข้างเดียวกันและใช้ความจริงใจ ความเป็นมิตร รวมถึงใช้ข้อมูลเพื่อเป็นทางเลือกและช่วยให้อีกฝ่ายก้าวข้ามความลังเลในใจ

กรมสุขภาพจิต กล่าวว่า Motivational Interviewing คือการให้คำปรึกษาแบบมีทิศทางที่ทำให้ผู้รับบริการตระหนักถึงความสำคัญของการเปลี่ยนแปลงและคิดพิจารณาด้วยตัวเอง เพราะการเปลี่ยนแปลงต้องมาจาก “เสียงในใจของคนคนนั้นเอง” ไม่ใช่จากการถูกบังคับหรือถูกตัดสินจากคนรอบข้าง และถ้าหากมีคนชี้นิ้วหรือสั่งให้เลิก ฝั่งที่อยากหยุดมักเงียบลง และฝั่งที่ปกป้องตัวเองจะดังขึ้น แต่เมื่อมีคนรับฟังโดยไม่ตัดสิน เสียงฝั่งที่อยากเปลี่ยนจะมีพื้นที่ได้พูดออกมา

เทคนิค 3A หัวใจของการสนทนาแบบ Motivational Interviewing

การพูดคุยกับคนที่คุณรักซึ่งกำลังเผชิญปัญหาการใช้สารเสพติด ควรเริ่มจากการเปิดใจรับฟังและทำความเข้าใจความรู้สึกของเขาได้ก่อน โดยใช้เทคนิค 3A ได้แก่

Ask

คำถามจับผิดอย่าง “ทำไมถึงยังไม่เลิกอีก” อาจทำให้อีกฝ่ายรู้สึกเหมือนถูกสอบสวน แล้วเริ่มหาเหตุผลมาป้องกันตัว Ask ในแนวทาง MI จึงเน้นเปิดพื้นที่ให้เขาเล่าเรื่องของตัวเองด้วยขั้นตอนง่าย ๆ 2 ส่วน คือ

ถามด้วยคำถามปลายเปิด ไม่ใช่คำถามจับผิด เช่น ช่วงนี้เป็นยังไงบ้าง อาการมึนงงส่งผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไรบ้าง ใครหรืออะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตตอนนี้
ทวนสิ่งที่เขาพูดด้วยความเข้าใจ ไม่ใช่การจับผิด ด้วยการสรุปเป็นคำพูดของคุณเอง เช่น “ฟังแล้วช่วงนี้ดูเหนื่อยมากนะ” เพื่อช่วยให้เขารู้สึกว่าถูกรับฟังจริง ๆ และเปิดใจอยากเล่าต่อ

Affirm

การชื่นชมตามแนวทาง Motivational Interviewing คือการมองเห็นความตั้งใจและความพยายามเลิกใช้สารที่มีอยู่จริง เพื่อสร้างความไว้ใจ ลดกำแพงในใจ และลดความรู้สึกว่าต้องป้องกันตัวเอง โดยสามารถแบ่งคำชื่นชมเป็น 4 กลุ่ม ดังนี้

พฤติกรรม โดยเฉพาะการมาพูดคุยเพราะเห็นความสำคัญ ทั้งที่ก่อนหน้านี้ขาดการติดต่อไปหลายเดือนหรือยังไม่สำเร็จ เช่น “แม่เห็นว่าวันนี้ลูกยอมมานั่งคุยด้วย ทั้งที่ช่วงนี้ไม่อยากคุยกับใคร”
ความดีงาม เช่น ซื้อของให้แม่ แบ่งเงินให้พ่อใช้ แสดงว่าในใจเขายังมีคนที่เขาห่วงใย
ความรู้สึกหรืออารมณ์ เช่น ห่วงใยคนรัก หรือเสียใจที่ทำให้ไม่กล้าเข้ามากอดเพราะสภาพของตัวเอง
มุมมองหรือความคิด เช่น เห็นความสำคัญของการดูแลสุขภาพ หรือเริ่มตั้งคำถามกับชีวิตที่เป็นอยู่

อย่าปล่อยให้ความกังวลผ่านไปโดยไร้ทางออก รับคำปรึกษาอย่างเป็นส่วนตัว สอบถามเรา

Advice

ขั้นสุดท้ายคือการให้ข้อมูลและทางเลือกการหยุดใช้ยาเสพติดด้วยความรักความเข้าใจ โดยไม่ใช้น้ำเสียงสั่งการ

สรุปบทสนทนาโดยเน้นเหตุผลของเขาเอง เช่น “ที่ลูกเล่ามา คือลูกอยากกลับไปเรียนต่อ และไม่อยากเห็นแม่ร้องไห้อีก”
ให้ข้อมูลหรือทางเลือก ไม่ใช่คำสั่ง เพื่อเปิดโอกาสให้เขารู้สึกว่าเป็นเจ้าของตัวเลือก และสามารถตัดสินใจได้ด้วยตัวเอง
เสนอทางเลือกที่หลากหลาย เช่น การออกกำลังกาย การนอนเป็นเวลา และชักชวนให้พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินอาการ

กระบวนการ 3 ขั้นตอนของการ Motivational Interviewing

การสร้างแรงจูงใจให้คนที่คุณรักอยากเปลี่ยนแปลงตัวเอง ต้องอาศัยเวลา ความเข้าใจ และความไว้วางใจซึ่งกันและกัน ด้วยกระบวนการ Motivational Interviewing ที่มี 3 ขั้นตอนสำคัญซึ่งครอบครัวสามารถนำไปปรับใช้ได้ ดังนี้

1. สร้างสัมพันธภาพ (Engagement)

สร้างสัมพันธภาพ (Engagement) หรือการทำให้เขารู้สึกว่าคุณเป็นพวกเดียวกัน ไม่ใช่คู่ต่อสู้ เมื่อรู้สึกปลอดภัย เขาจึงพร้อมฟังและพร้อมเปลี่ยน คุณอาจเริ่มต้นด้วยการพูดเรื่องดี ๆ เปิดใจรับฟังโดยไม่รีบโต้แย้ง แม้บางคำพูดจะทำให้คุณรู้สึกไม่สบายใจพร้อมชวนกันพูดถึงสิ่งที่เขาอยากให้ชีวิตเป็นในอนาคต เพื่อค่อย ๆ สร้างความไว้วางใจและเปิดพื้นที่ให้เขากล้าพูดคุย

2. กระตุ้นแรงจูงใจ (Find out + Strengthen Motivation)

กระตุ้นแรงจูงใจ (Find out + Strengthen Motivation) เพื่อค้นหาสิ่งที่สำคัญสำหรับเขา แล้วเชื่อมโยงกับสิ่งที่ยาเสพติดกำลังส่งผลกระทบ ด้วยคำถามหลัก 2 ข้อ คือ “ใครหรืออะไรคือสิ่งสำคัญในชีวิตของคุณ” และ “การใช้ยาเสพติดส่งผลต่อสิ่งนั้นอย่างไร” และปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ต่าง ๆ เช่น

ยังไม่เห็นความสำคัญ ให้ข้อมูลและถามว่าสิ่งที่เขารักได้รับผลกระทบจากยาเสพติดอย่างไร
ถ้าแรงจูงใจยังน้อย ชวนให้พวกเขามองเห็นถึงผลเสียของพฤติกรรมเดิม ผลดีของชีวิตใหม่ และความสัมพันธ์กับคนที่เขารัก
ถ้ายังไม่เห็นความเป็นไปได้ นำเสนอความเป็นไปได้ ด้วยการบอกว่ามีแนวทางและก้าวเล็ก ๆ ที่เริ่มได้

3. ให้คำแนะนำแบบมีทางเลือก (Advice with menus)

ให้คำแนะนำแบบมีทางเลือก (Advice with menus) คือการให้อิสระในการตัดสินใจ (Autonomy) แทนที่จะบอกว่า “ต้องไปบำบัด” โดยวางทางเลือกให้เหมือนเมนู เช่น “มีอยู่ 3 ทาง ลูกอยากคุยกับผู้เชี่ยวชาญก่อน อยากไปดูสถานที่กับพ่อแม่ หรืออยากให้พ่อแม่หาข้อมูลมาให้อ่านก่อน” ซึ่งทุกทางเลือกล้วนนำไปสู่การรับความช่วยเหลือ เพียงแต่ให้เขาเป็นคนเลือกจังหวะของตัวเอง และปิดท้ายด้วยแผนเล็ก ๆ ที่ทำได้จริง เช่น โทรสอบถามพร้อมกันพรุ่งนี้

Motivational Interviewing ฟื้นฟูสารเสพติด

Phufa Enterprise เราพร้อมรับฟังและเข้าใจความกังวลของคุณ คลิก

เคล็ดลับการเริ่มบทสนทนาแบบ MI กับคนที่คุณรัก

ในกระบวนการบำบัด การฝึกพูดแบบ MI คือส่วนสำคัญที่ช่วยให้บ้านกลายเป็นพื้นที่ที่เขากล้าเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ ขั้นตอนต่อไปนี้นำไปปรับใช้ได้ทันที

เลือกจังหวะและพื้นที่ปลอดภัย คุยตอนที่ทั้งสองฝ่ายใจเย็น ไม่ใช่ตอนเพิ่งทะเลาะหรือเพิ่งพบการใช้สารเสพติด
เริ่มด้วยการฟังไม่ใช่การสอน ให้เขาพูดก่อน และถามความรู้สึกก่อนแสดงความเห็นเสมอ
สื่อสารความรักและความกังวลอย่างตรงไปตรงมา พูดจากความห่วงใย ไม่ใช่ความโกรธ
เปิดโอกาสให้เลือกแนวทางการบำบัด ชวนคุยเรื่องการฟื้นฟูในฐานะทางเลือกเพื่อชีวิตที่ดีขึ้น

ความสำคัญ และการประยุกต์ใช้ MI กับการบำบัดฟื้นฟูสารเสพติด

ผู้ป่วยจำนวนมากปฏิเสธการฟื้นฟูเพราะยังลังเล ก้าวแรกที่ยากที่สุดจึงมักเป็นก้าวที่ตัดสินใจเริ่ม Motivational Interviewing คือแนวทางที่ออกแบบมาเพื่อช่วยให้พวกเขากล้าตัดสินใจเข้ารับการบำบัดผู้ติดยาเสพติด

ทั้งนี้ Motivational Interviewing เป็นเพียงกระบวนการพูดคุยที่ช่วยให้เขาตัดสินใจเริ่มต้นเข้ารับบำบัด ไม่ใช่การรักษาที่ทดแทนการประเมินและดูแลทางการแพทย์ ผู้ที่มีอาการถอนยา อาการทางจิต หรือความเสี่ยงต่อความปลอดภัย ควรได้รับการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ

Motivational Interviewing คือจุดเริ่มต้นการฟื้นฟูสารเสพติดกับ Phufa Enterprise

การเปลี่ยนแปลงอาจเริ่มต้นจากบทสนทนาเล็ก ๆ ที่มีคนรับฟังโดยไม่ตัดสิน Motivational Interviewing (MI) ช่วยให้ครอบครัวเปลี่ยนจากการโต้เถียงเป็นการทำความเข้าใจ เปิดโอกาสให้คนที่รักได้สำรวจความรู้สึกและค้นพบแรงจูงใจในการเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเอง แม้เส้นทางนี้อาจต้องใช้เวลา แต่การรับฟังอย่างเข้าใจสามารถเป็นจุดเริ่มต้นของความหวังและการฟื้นฟูได้

Phufa Enterprise เราคือศูนย์ฟื้นฟูยาเสพติดเอกชนที่ได้มาตรฐานกระทรวงสาธารณสุข เราให้ความสำคัญกับการทำความเข้าใจผลกระทบของยาเสพติด ทั้งต่อร่างกาย จิตใจ และคนในครอบครัว เราเชื่อว่าผู้ที่มีปัญหาการใช้สารเสพติดสมควรได้รับความเข้าใจและการดูแลอย่างเหมาะสม ไม่ใช่การตีตราหรือตัดสิน เราพร้อมเดินเคียงข้างทั้งผู้เข้ารับการฟื้นฟูและครอบครัว เพื่อร่วมกันวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม

อ่านบทความเพิ่มเติม

คาร์เฟนทานิล ยาอันตรายที่สุดในโลก สิ่งที่พ่อแม่ต้องรู้เพื่อช่วยลูก

น้ำมันกัญชา คืออะไร สรรพคุณทางการแพทย์ และข้อควรระวังที่ต้องรู้

ยาเสียสาว คืออะไร มีกี่ประเภท พร้อมวิธีสังเกตและป้องกันตัว

เรียบเรียงโดย

คุณภูผา ภูวดลอานนท์

กรรมการผู้จัดการ บริษัท ภูฟ้า เอ็นเตอร์ไพรส์ จำกัด

ผู้ผ่านการรับรอง ICAP I (International Certified Addiction Professional) และ Universal Treatment Curriculum (UTC) Modules 1–8 ด้านการบำบัดรักษาผู้มีปัญหาการใช้สารเสพติด พร้อมผ่านการอบรม Cognitive Behavioral Therapy (CBT) จากสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี กรมการแพทย์

ความรักของพ่อแม่คือแรงผลักดันที่ดีที่สุด ให้เราเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟู ภูฟ้า เอ็นเตอร์ไพรส์ รักษาความลับ คืนคนรักกลับครอบครัว

Tel: 1522

LINE:@phufaresthome

Email:contact@phufaenterprise.com

คำถามที่พบบ่อย

ทฤษฎี Motivational Interviewing คืออะไร?

ทฤษฎี Motivational Interviewing คือแนวคิดการให้คำปรึกษาที่เชื่อว่าแรงจูงใจในการเปลี่ยนแปลงต้องเกิดจากภายในตัวบุคคล โดยใช้ทักษะ 3A คือ Ask, Affirm และ Advice เพื่อช่วยให้ผู้รับบริการก้าวข้ามความลังเลในการตัดสินใจได้ด้วยตนเอง

การให้คำปรึกษาแบบ MI ต่างจากการให้คำปรึกษาทั่วไปอย่างไร?

การให้คำปรึกษาแบบ MI ผู้ให้คำปรึกษามีหน้าที่รับฟัง ตั้งคำถาม และช่วยให้ผู้รับคำปรึกษาค้นพบแรงจูงใจในการเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเอง แทนการแนะนำหรือสั่งให้ทำตาม ผู้รับคำปรึกษาจึงมีโอกาสสำรวจความคิดและตัดสินใจเลือกแนวทางที่เหมาะกับตัวเอง

ถ้าคุยแบบ MI แล้วคนที่เรารักยังไม่ยอมเข้ารับการฟื้นฟู ต้องทำอย่างไร?

ถ้าคุยแบบ MI แล้วคนที่เรารักยังไม่ยอมเข้ารับการฟื้นฟู ให้รักษาความสัมพันธ์ไว้ ไม่ตัดสิน ชื่นชมทุกครั้งที่เขาเปิดใจ และกลับมาคุยซ้ำสั้น ๆ เป็นระยะ เพราะคำแนะนำสั้น ๆ ที่ทำซ้ำจะช่วยให้ผลลัพธ์ดีขึ้น และครอบครัวสามารถปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเองได้แม้ผู้ป่วยยังไม่พร้อม

แหล่งอ้างอิง