เคยติดยาเสพติด ชีวิตยังมีหวังไหม?

หลายคนที่กำลังคิดไม่ตกกับปัญหายาเสพติดอาจเคยคิดอยากเลิก แต่กลับหันหลังให้กระบวนการบำบัดที่ถูกต้องไปเพราะกลัวว่า "ถ้าเข้าสู่กระบวนการบำบัด จะมีประวัติติดตัวไปตลอดชีวิตไหม?" ความกังวลเหล่านี้ที่เกิดขึ้นล้วนเกี่ยวกับอนาคต ในความจริงแล้วสิ่งที่หลายคนเข้าใจอาจไม่ตรงกับความเป็นจริงเท่าไหร่นัก วันนี้เราจะมาตอบทุกคำถามที่คุณอาจกังวล เพื่อให้คุณมีข้อมูลที่ถูกต้องและมั่นใจในการตัดสินใจเดินหน้าเลิกยา เพราะการเริ่มต้นใหม่ไม่ได้ยากอย่างที่คิด

เลิกยาแล้วจะมี “ประวัติเสียติดตัว” หรือไม่?

อีกหนึ่งความเข้าใจผิดที่เรามักจะพบอยู่บ่อยครั้ง ที่อาจเป็นอุปสรรคทำให้ผู้ป่วยยาเสพติดหลายคนลังเลที่จะเข้าสู่กระบวนการบำบัด เนื่องจากกลัวว่าจะมีประวัติเสียติดตัวและส่งผลกระทบต่ออนาคต แต่ในความเป็นจริงแล้ว การเลือกเข้าสู่กระบวนการบำบัดยาเสพติดโดยสมัครใจนั้น “ไม่ทำให้มีประวัติเสียติดตัว” และ “ไม่มีบทลงโทษ”“ไม่ทำให้มีประวัติเสียติดตัว” และ “ไม่มีบทลงโทษ”

เราจะพามาทำความเข้าใจให้ชัดเจนกันก่อนว่า "ประวัติอาชญากรรม" กับ "ประวัติการรักษา" นั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ประวัติอาชญากรรมเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อมีการจับกุม ดำเนินคดี และมีคำพิพากษาจากศาล ส่วนประวัติการรักษาเป็นเพียงข้อมูลทางการแพทย์ที่ถูกปกป้องด้วยกฎหมายความเป็นส่วนตัว เหมือนกับเวลาเราไปพบหมอเรื่องโรคอื่นๆ ทั่วไป

การบำบัดโดยสมัครใจ VS การบังคับบำบัดตามคำสั่งศาล

การบำบัดโดยสมัครใจ หมายถึง ผู้ป่วยตัดสินใจเข้ารับการบำบัดด้วยตัวเอง ไม่ว่าจะผ่าน ศูนย์บำบัดยาเสพติดของรัฐ ศูนย์บำบัดเอกชน แผนกจิตเวชของโรงพยาบาลทั่วไป คลินิกบำบัดยาเสพติดในชุมชน กรณีนี้ ข้อมูลของผู้ป่วยจะถูกเก็บเป็นความลับทางการแพทย์ ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และจรรยาบรรณแพทย์ ไม่มีใครสามารถเปิดเผยหรือนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าตัว แม้แต่ตำรวจหรือหน่วยงานราชการก็ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลนี้ได้

การบังคับบำบัดตามข้อกฎหมาย(ระบบบังคับ) เกิดขึ้นเมื่อผู้เสพถูกจับกุมและศาลสั่งให้เข้ารับการบำบัดแทนการจำคุก มีคดีความเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและศาลสั่งให้บำบัดเป็นส่วนหนึ่งของโทษ กรณีนี้จึงจะมีการบันทึกในระบบศาล

เลิกยาแล้วจะสามารถสมัครงานตามปกติได้ไหม?

หากผู้ป่วยเข้ารับการบำบัดยาเสพติดโดยสมัครใจผ่านการรับรองจากแพทย์จนสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติ ร่างกาย จิตใจ และสมองสามารถฟื้นฟูได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่มีประวัติการถูกดำเนินคดี สามารถที่จะ “สมัครงานได้” เหมือนคนปกติทั่วไป โดยการเคยเข้ารับการบำบัดยาเสพติดแบบสมัครใจนั้นไม่ได้ทำให้ผู้ป่วยมีประวัติเสียติดตัวแต่อย่างใด อย่างที่กล่าวคือประวัติการรักษามิใช่ประวัติอาชญากรรม ไม่ถูกบันทึกในทะเบียนราษฎรหรือถูกเชื่อมโยงไปในระบบทะเบียนราษฎร

แต่ในกรณีที่ผู้เสพเคยถูกดำเนินคดีเกี่ยวกับยาเสพติดในฐานะผู้เสพ ต้องมิใช่ผู้จำหน่าย เคยมีประวัติอาชญากรรม กรณีนี้อาจจะต้องขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละองค์กร เช่น การสมัครงานราชการอาจมีระยะเวลาที่กำหนดว่าต้องพ้นโทษกี่ปีตามที่องค์กรกำหนด

ต้องใช้เวลานานไหมกว่าจะกลับมาใช้ชีวิตปกติได้?

ระยะเวลาในการบำบัดผู้ป่วยยาเสพติดนั้นจะขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลสามารถเป็นไปได้ตั้งเเต่ 2-20 สัปดาห์ เนื่องจากขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย อย่างเช่น

• ชนิดและปริมาณของยาที่เสพ
• ระยะเวลาที่เสพ
• สุขภาพกายและสุขภาพจิตของผู้เสพ หากมีโรคแทรกซ้อนการรักษาอาจซับซ้อนขึ้นและใช้เวลานานกว่า
• การสนับสนุนจากคนรอบข้าง คนที่มีครอบครัวคอยให้กำลังใจและช่วยเหลือมักจะฟื้นตัวเร็วกว่าและมีโอกาสกลับไปเสพซ้ำน้อยกว่า
• แรงจูงใจและความมุ่งมั่น ผู้ที่มีเป้าหมายชัดเจนว่าต้องการเลิกยาเพื่ออะไร เช่น เพื่อครอบครัว เพื่ออนาคต เพื่อสุขภาพ จะมีแรงผลักดันในการทำตามแผนการรักษาอย่างจริงจัง

"ชีวิตปกติ" หลังจากการเลิกยาเสพติดสำเร็จอาจไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างจะเหมือนเดิมทุกประการ การใช้ชีวิตหลังเลิกยาเสพติดผู้ป่วยอาจต้องหลีกเลี่ยงสถานการณ์หรือคนบางกลุ่มที่อาจเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดความอยากเสพซ้ำ สร้างกิจวัตรและวิธีใช้ชีวิตใหม่ที่ดีกว่าเดิม แต่ที่สำคัญคือผู้ป่วยจะสามารถทำในสิ่งที่คนทั่วไปทำได้ เช่น ทำงาน สร้างครอบครัว ใช้เวลากับคนที่รัก ออกไปพบปะผู้คน มีงานอดิเรก และมีความสุขได้โดยไม่ต้องพึ่งพายาอีกต่อไป

สถานบำบัดยาเสพติดจำเป็นอย่างไร?

หลายคนอาจคิดว่า "ถ้ามีใจมุ่งมั่นพอ ก็เลิกยาด้วยตัวเองได้" นั่นเป็นความคิดที่น่านับถือใจและมีความกล้าหาญอย่างมาก แต่การติดยาไม่ใช่แค่ปัญหาทางร่างกายเพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัญหาที่ซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับหลายมิติทั้งจิตใจ ร่างกาย และสมอง สถานบำบัดจึงมีความจำเป็นและมีบทบาทสำคัญหลายอย่าง เนื่องจากมีโปรแกรมฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดที่ช่วยดูแลตั้งแต่ต้นตอของการเกิดปัญหาการเสพติดและบำบัดรักษาได้ครอบคลุมหลายด้านมากกว่า

1. มีส่วนช่วยให้ผู้ป่วยหยุดใช้ยาได้อย่างปลอดภัยมากกว่าเลิกด้วยตนเอง

การหยุดยาเสพติดทันทีโดยไม่มีการดูแลทางการแพทย์ อาจทำให้เกิดอาการถอนยา (Withdrawal symptoms) เช่น เหงื่อออก ตัวสั่น หงุดหงิด ประสาทหลอน หรือในบางกรณีถึงขั้นช็อกได้

ในสถานบำบัดจะมีทีมแพทย์ พยาบาล และนักจิตวิทยาดูแลใกล้ชิด เพื่อให้ผู้ป่วยผ่านช่วงถอนยาได้อย่างปลอดภัยกว่าการเลิกด้วยตนเอง

2. ฟื้นฟูสภาพจิตใจและพฤติกรรม

การบำบัดไม่ได้จบแค่หยุดใช้ยา แต่จำเป็นต้อง “ปรับความคิดและพฤติกรรม” เพื่อลดโอกาสกลับไปใช้ซ้ำสถานบำบัดมีโปรแกรมบำบัดพฤติกรรม เช่น Cognitive Behavioral Therapy (CBT), Group Therapy, การฝึกควบคุมอารมณ์ และการฝึกอาชีพ ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยกลับมามีเป้าหมายในชีวิตอีกครั้ง

3. ฟื้นฟูความสัมพันธ์ในครอบครัวและสังคม

ผู้ที่ผ่านการใช้ยาเสพติดมักมีความสัมพันธ์กับครอบครัวหรือสังคมที่เปราะบาง สถานบำบัดจะมีโปรแกรมช่วยฟื้นฟูความสัมพันธ์ เช่น “ครอบครัวบำบัด” (Family Therapy) เพื่อให้คนในครอบครัวเข้าใจและร่วมมือกันในการดูแลหลังบำบัด

4. โอกาสเริ่มต้นใหม่โดยไม่เสียประวัติ

การเข้ารับการบำบัดแบบ “สมัครใจ” จะไม่ถูกบันทึกเป็นประวัติอาชญากรรม ทำให้ผู้ผ่านการบำบัดสามารถกลับไปใช้ชีวิตแบบปกติได้ง่ายกว่าผู้ที่บำบัดโดยระบบบังคับ

การตัดสินใจเลิกยาเสพติดอาจเป็นหนึ่งในการตัดสินใจที่อาจจะยากที่สุดในช่วงชีวิตหนึ่ง แต่มันก็คือการตัดสินใจที่กล้าหาญและคุ้มค่าที่สุดเช่นกันที่จะทำให้กับตัวเอง คนที่คุณรัก และอนาคตที่รออยู่ข้างหน้า หากคุณกำลังอ่านมาจนถึงตรงนี้เเล้ว แสดงว่าส่วนหนึ่งในใจคุณอยากที่จะเปลี่ยนแปลง นั่นคือสัญญาณ และจุดเริ่มต้นที่ดี คุณไม่จำเป็นต้องแข็งแกร่งพอที่จะผ่านมันไปคนเดียว เพียงแค่ยกโทรศัพท์ขึ้นมาเพื่อปรึกษาผู้ชำนาญการของภูฟ้าเรสท์โฮมที่พร้อมจะเดินเคียงข้างไปพร้อมกับคุณ โทร 1522